ENDOTELIY TO‘QIMASINING TUZILISHI VA UNING YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIDAGI AHAMIYATI
Keywords:
endoteliy, endoteliy hujayralari, qon tomirlari, gistologiya, yurak-qonAbstract
Ushbu maqolada qon tomirlarining ichki yuzasini qoplovchi endoteliy
to‘qimasining gistologik tuzilishi, hujayraviy xususiyatlari va yurak-qon tomir
tizimidagi fiziologik ahamiyati yoritilgan. Endoteliy nafaqat qon va tomir devori
o‘rtasida selektiv to‘siq vazifasini bajaradi, balki qon tomirlar tonusini boshqarish, qon
ivish jarayonlari, yallig‘lanish reaksiyalari, hujayralararo signal almashinuvi va
angiogenezda faol ishtirok etadi. Maqolada endoteliy hujayralarining morfologik
xususiyatlari, ularning qon oqimi va mexanik ta’sirlarga moslashuvi hamda endotelial
disfunksiyaning ateroskleroz, arterial gipertenziya, qandli diabet va boshqa yurak-qon
tomir kasalliklarining rivojlanishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy
gistologik, molekulyar va raqamli tadqiqot usullari asosida endoteliy faoliyatini
o‘rganishning
istiqbollari
ko‘rib
chiqiladi.
References
1.
adabiyotlar
ruyxati
Axmedov N.K. Odam anatomiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston milliy
ensiklopediyasi,
2018.
2. Alimov A.A., Rasulov M.R. Gistologiya, sitologiya va embriologiya. – Toshkent:
Yangi
asr
avlodi,
2019.
3. To‘xtayev Q.R. Gistologiya va embriologiya asoslari. – Toshkent: Fan va
texnologiya,
2020.
4. Abdullayev N.H. Odam fiziologiyasi. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2018.
5. Karimov Sh.I., Haydarov A.H. Patologik fiziologiya. – Toshkent: Yangi asr avlodi,
2020.
6. Mavlonov M.M. Ichki kasalliklar propedevtikasi. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2019.
7. Gartner L.P., Hiatt J.L. Color Atlas and Text of Histology. – Philadelphia: Wolters
Kluwer,
2018.
8. Mescher A.L. Junqueira’s Basic Histology: Text and Atlas. – New York:
McGraw-Hill
Education,
2021.
9. Ross M.H., Pawlina W. Histology: A Text and Atlas. – Philadelphia: Wolters
Kluwer,
2020.
10. Hall J.E. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. – Philadelphia:
Elsevier,
2021.
11. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins and Cotran Pathologic Basis of
Disease. –
12.
Philadelphia:
Elsevier,
2020.
Libby P. Inflammation in Atherosclerosis. – Nature, 2021.
13. Rajendran P., Rengarajan T., Thangavel J. va boshqalar. The vascular
endothelium and human diseases. – International Journal of Biological.
