GEMOLITIK ANEMIYA
Keywords:
Kalit soʻzlari: gemolitik anemiya, eritrotsitlar, gemoliz, gemoglobin, anemiya, bilirubin, retikulotsitlar, sariqlik, eritrotsitlar parchalanishi, gematologiya, autoimmun gemoliz, kumbs testi, taloq kattalashishi, laborator diagnostika, davolash tamoyillariAbstract
Annotasiya: Gemolitik anemiya — eritrotsitlarning me’yordan ortiq parchalanishi natijasida yuzaga keladigan qon kasalligidir. Ushbu kasallikda eritrotsitlarning yashash muddati qisqaradi va ularning parchalanishi kuchayadi. Natijada organizmda gemoglobin miqdori kamayib, to‘qimalarga kislorod yetkazib berish jarayoni buziladi. Gemolitik anemiya tug‘ma yoki orttirilgan sabablarga ko‘ra rivojlanishi mumkin. Tug‘ma shakllari eritrotsitlar membranasi, fermentlari yoki gemoglobin tuzilishidagi nuqsonlar bilan bog‘liq. Orttirilgan shakllari esa immunologik reaksiyalar, ayrim dori vositalari, infeksiyalar va boshqa omillar ta’sirida yuzaga keladi. Kasallikning asosiy belgilariga holsizlik, teri va shilliq qavatlarning oqarishi, sariqlik hamda yurak urishining tezlashishi kiradi. Ayrim bemorlarda taloq kattalashishi va siydik rangining to‘qlashishi kuzatilishi mumkin. Gemolitik anemiyaning rivojlanish mexanizmini o‘rganish kasallikni to‘g‘ri tashxislashda muhim ahamiyatga ega. Tashxis qo‘yishda umumiy qon tahlili, retikulotsitlar miqdori, bilirubin darajasi va boshqa laborator tekshiruvlardan foydalaniladi. Zarur hollarda Kumbs testi ham o‘tkaziladi. Davolash kasallikning kelib chiqish sababi, turi va og‘irlik darajasiga qarab belgilanadi. O‘z vaqtida aniqlash asoratlarning oldini olishga yordam beradi. Ushbu mavzuni o‘rganish gemolitik anemiyaning etiologiyasi, patogenezi, klinik belgilari, diagnostikasi va davolash tamoyillarini chuqur tushunishga xizmat qiladi.
References
1.Harrison’s Principles of Internal Medicine. Ichki kasalliklar bo‘yicha zamonaviy darslik. McGraw Hill. [https://accessmedicine.mhmedical.com/](https://accessmedicine.mhmedical.com/?utm_source)
2.Williams Hematology. Kaushansky K. va boshqalar. [https://accessmedicine.mhmedical.com/](https://accessmedicine.mhmedical.com/?utm_source)
3.Merck Manual Professional Edition. Overview of Hemolytic Anemia. Gemolitik anemiyaning sabablari, patogenezi va klinik xususiyatlari. Merck Manual Professional Edition [https://www.merckmanuals.com/professional/hematology/anemias-caused-by-hemolysis/overview-of-hemolytic-anemia]
4.Phillips J., Henderson A. C. Hemolytic Anemia: Evaluation and Differential Diagnosis. American Family Physician, 2018; 98(6): 354–361. PubMed[https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2018/0915/p354.html](https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2018/0915/p354.html?utm_source)
5.Guillaud C., Loustau V., Michel M. Hemolytic anemia in adults: main causes and diagnostic procedures. Expert Review of Hematology, 2012; 5(2): 229–241. DOI: 10.1586/ehm.12.3. PubMed [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22475291/]
6.Jamwal M., Sharma P., Das R. Laboratory Approach to Hemolytic Anemia. Indian Journal of Pediatrics, 2020; 87(1): 66–74. DOI: 10.1007/s12098-019-03119-8. PubMed : [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31823208/]
7.Laboratory Evaluation of Immune Hemolytic Anemias. StatPearls, National Center for Biotechnology Information (NCBI), 2024. NCBI Bookshelf : [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK606096/]
8.Hill Q. A. va boshqalar. Guidelines on the management of drug-induced immune and secondary autoimmune haemolytic anaemia. British Journal of Haematology, 2017. Wiley Online Library [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/bjh.14654]