XELATOTERAPIYADA QO`LLANILADIGAN ANTIDOTLAR TURLARI VA TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so`zlar: xelatoterapiya, antidot, xelatlovchi agent, og`ir metallar, EDTA, dimercaprol, suktsimer, deferoksamin, koordinatsion birikma, kompleks hosil bo`lishi, organik sintez.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada xelatoterapiya usulining kimyoviy asoslari, og`ir metall ionlari bilan zaharlanishda qo`llaniladigan antidotlarning tuzilishi, sintez prinsiplari, metall ionlari bilan kompleks birikmalar hosil qilish mexanizmlari va tibbiyotdagi ahamiyati yoritilgan. Etilendiamintetraatsetat kislota (EDTA), dimerkaptopropanol (dimercaprol), dimerkaptosuksin kislota (DMSA, suktsimer), D-penitsillamin va deferoksamin kabi xelatlovchi moddalar tahlil qilingan. Shuningdek, xelatlovchi preparatlarning selektivligi, biologik samaradorligi, xavfsizligi va ularni takomillashtirishning istiqbolli yo`nalishlari ko`rib chiqilgan.
References
1. World Health Organization. WHO Guideline for Clinical Management of Exposure to Lead. Geneva: WHO, 2021.
2. Varnai V.M., Blanuša M., Piasek M., Kostial K. New therapeutic and experimental aspects of chelators as antidotes of metal toxicity. Frontiers in Medicinal Chemistry. 2009;4:130–182.
3. Chelators as antidotes of metal toxicity: therapeutic and experimental aspects. PubMed, 2006. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16305472/
4. Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR). Lead: Medical Management Guidelines. Centers for Disease Control and Prevention.
5. Poison Control. Chelation: Therapy or “therapy”? https://www.poison.org/articles/chelation-therapy