CHO‘LPON IJODIDA INSON QADRI MASALASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Cho‘lpon, inson qadri, qadr-qimmat, jadidchilik, erk va ozodlik, ma’rifat, ayol obrazi, “Kecha va kunduz”, milliy uyg‘onish, ma’naviy qadriyatlar.Abstract
Annotatsiya: ushbu maqolada Abdulhamid Cho‘lpon ijodida inson qadri masalasining badiiy-falsafiy talqini tahlil qilinadi. Inson qadr-qimmati tushunchasining nazariy asoslari, jadidchilik harakati sharoitida uning ma’rifat, erk va milliy uyg‘onish g‘oyalari bilan bog‘liqligi yoritiladi. Shoirning lirik merosida ko‘ngil erkinligi va yurt dardi, “Kecha va kunduz” romanida esa ayol shaxsi taqdiri orqali inson qadrining toptalishi va uni anglash zarurati ifodalanishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, Cho‘lpon merosining O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan, inson qadr-qimmatini oliy qadriyat deb e’tirof etuvchi tamoyil bilan g‘oyaviy uyg‘unligi asoslanadi. Tadqiqot yakunida adabiy merosdan ta’lim-tarbiya jarayonida foydalanishga doir takliflar ishlab chiqiladi.
References
1. Kant I. Grundlegung zur Metaphysik der Sitten. — Riga: Hartknoch, 1785.
2. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. BMT Bosh Assambleyasining 1948-yil 10-dekabrdagi 217 A (III)-sonli rezolyutsiyasi.
3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. — Toshkent: “O‘zbekiston”, 2023.
4. Qur’oni karim. Isro surasi, 70-oyat.
5. Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. — Berkeley: University of California Press, 1998.
6. Khalid A. Making Uzbekistan: Nation, Empire, and Revolution in the Early USSR. — Ithaca: Cornell University Press, 2015.
7. Cho‘lpon A. Night and Day: A Novel / Translated by Ch. Fort. — Boston: Academic Studies Press, 2019.
8. Cho‘lpon. Kecha va kunduz: roman. — Toshkent: Akademnashr, 2024.
9. Quronov D. Abdulhamid Cho‘lpon. — Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2022.
10. Cho‘lpon. Shu kunda (1922) // Vikimanba (Wikisource): https://wikisource.org/wiki/Shu_kunda
11. Cho‘lpon – yurt, millat ozodligi kurashchisi // UzA: https://uza.uz/ar/posts/cholpon-yurt-millat-ozodligi-kurashchisi_916739
12. Abdulhamid Chulpon (1897–1938) // Ziyouz: https://ziyouz.uz/en/uzbek-literature/40-literature-of-jadids-period/91-abdulhamid-chulpon-1897-1938
13. Cho‘lpon // Daryo: https://daryo.uz/persona/cholpon/
14. 2017 yilda Cho‘lpon tavalludining 120 yilligi nishonlanadi // Kun.uz, 2016-yil 15-noyabr: https://kun.uz/news/2016/11/15/2017-jilda-culpon-tavalludining-120-jilligi-nisonlanadi
