O‘ZBEK TILIDAGI OG‘ZAKI NUTQNI AVTOMATIK TANIB OLISHNING FONETIK VA NEYROLINGVISTIK ASOSLARI

Authors

  • Dushamova Nodirabegim Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: o‘zbek tili, og‘zaki nutq, avtomatik nutqni tanib olish, fonetika, neyrolingvistika, sun’iy intellekt, neyron tarmoqlar, akustik model, til modeli, nutq korpusi.

Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi og‘zaki nutqni avtomatik tanib olishning fonetik va neyrolingvistik asoslari, sun’iy intellekt texnologiyalarining nutqni qayta ishlashdagi imkoniyatlari hamda o‘zbek tiliga xos lingvistik muammolar tahlil qilinadi. Nutq tovushlarining akustik xususiyatlari, fonemalarni farqlash, urg‘u va intonatsiya, morfologik tuzilish hamda kontekstning avtomatik nutqni tanish jarayoniga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, inson miyasida nutqni idrok etish mexanizmlari va neyron tarmoqlarning hisoblash tamoyillari o‘rtasidagi nazariy munosabatlar ko‘rib chiqiladi. O‘zbek tili uchun sifatli nutq korpuslarini yaratish va tanib olish modellarini tilning fonetik hamda morfologik xususiyatlariga moslashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.

References

1. Yuldashev, A. va boshqalar emas, balki tekshirilgan manba sifatida: Automatic Speech Recognition Method Based on Deep Learning Approaches for Uzbek Language. Sensors, 2022, 22(10), 3683. https://www.mdpi.com/1424-8220/22/10/3683

2. Musaev, M., Mussakhojayeva, S., Khujayorov, I., Khassanov, Y., Ochilov, M., Varol, H. A. USC: An Open-Source Uzbek Speech Corpus and Initial Speech Recognition Experiments. 2021. https://arxiv.org/abs/2107.14419

3. Hickok, G., Poeppel, D. The cortical organization of speech processing. Nature Reviews Neuroscience, 2007, 8, 393–402. https://doi.org/10.1038/nrn2113

4. Levelt, W. J. M. Speaking: From Intention to Articulation. Cambridge, MA: MIT Press, 1989.

5. Jurafsky, D., Martin, J. H. Speech and Language Processing. Stanford University. https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/

6. Arzikulov, H. Creation of Artificial Intelligence-Based Continuous Speech Recognition System for Uzbekistan: Design of Corpus, Acoustic Model and Language Model. 2026. https://doi.org/10.47390/ts-v4i3y2026N04

Published

2026-10-21

How to Cite

Dushamova Nodirabegim. (2026). O‘ZBEK TILIDAGI OG‘ZAKI NUTQNI AVTOMATIK TANIB OLISHNING FONETIK VA NEYROLINGVISTIK ASOSLARI. TADQIQOTLAR, 96(2), 67-71. https://alpharesearchs.com/index.php/tad/article/view/5459