“TABIIY OFATLARDA UCHUVCHISIZ UCHISH APPARATLARI ASOSIDAGI FAVQULODDA ALOQA TARMOQLARINING BARQARORLIGINI TA’MINLASH”
Keywords:
Kalit so‘zlar: uchuvchisiz uchish apparati, favqulodda aloqa tarmog‘i, tabiiy ofat, bazaviy stansiya, D2D aloqa, relay, simsiz qamrov, UAV tarmog‘i.Abstract
Annotatsiya. Tabiiy ofatlar vaqtida telekommunikatsiya infratuzilmasining, xususan bazaviy stansiyalarning ishdan chiqishi qidiruv-qutqaruv ishlarida ishonchli va uzluksiz aloqani tashkil etishni murakkablashtiradi. Bunday sharoitda uchuvchisiz uchish apparatlari yordamida tezkor favqulodda aloqa tarmoqlarini tashkil etish istiqbolli yechimlardan biri hisoblanadi. Ushbu tezisda UAV yordamidagi favqulodda aloqa tarmog‘ini shakllantirish, uchuvchi tugunlarning harakat traektoriyasini optimallashtirish, simsiz qamrovni kengaytirish hamda ko‘p bosqichli relay va D2D aloqa orqali ma’lumot uzatish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, falokat hududi bilan tashqi tarmoq o‘rtasida barqaror axborot almashinuvini ta’minlashga qaratilgan yondashuvlar tahlil qilinadi.
References
[1] Y. Zeng, R. Zhang va TJ Lim, “Uchuvchisiz uchish apparatlari bilan simsiz aloqa: imkoniyatlar va qiyinchiliklar”,
IEEE Commun. Mag., 54-jild, 5-son, 36–42-betlar, 2016-yil may.
[2] Obitjon o‘g‘li, I. A., & Iqboljon o’g’li, B. M. (2026). SIGNALLAR VA TIZIMLARNING ZAMONAVIY ALOQA TIZIMLARIDAGI AHAMIYATI. EDUCATION AND SCIENCE YESTERDAY AND TODAY, 3(3).
[3] Islomov, A., & Botiraliyev, F. (2026). NOMA (Non-Orthogonal Multiple Access) — Multiplekslashning kelajagimi?. Research and Implementation, 2(5/2), 61–68. извлечено от https://rai-journal.uz/index.php/rai/article/view/3018J. Zhao, F. Gao, Q. Wu, S. Jin, Y. Wu va W. Jia, “Uchuvchisiz boshqariladigan qurilmalarga oʻrnatilgan, ulkan antennalar qatoriga ega SatCom uchun nurlarni kuzatish”, IEEE J. Sel. Areas Commun., 36-jild, 2-son, 363–375-betlar, 2018-yil fevral.
[4] Q. Vu, Y. Zeng va R. Zhang, “Koʻp uchuvchisiz uchish apparatlari bilan jihozlangan simsiz tarmoqlar uchun qoʻshma traektoriya va aloqa dizayni”,
IEEE Trans. Simsiz aloqa., 17-jild, 3-son, 2018-yil mart.
[5] D. Yang, Q. Wu, Y. Zeng va R. Zhang, “Traektoriya dizayni orqali yerdan uchuvchisiz uchish apparatlarigacha boʻlgan aloqada energiya almashinuvi”, IEEE
Trans. Veh. Technol., jild. 67, yo'q. 7, 6721–6726-betlar, 2018 yil iyul.
[6] N. Ahmed, SS Kanhere va S. Jha, “Havo simsiz sensor tarmoqlari uchun aloqa tavsifining ahamiyati haqida”, IEEE Commun. Mag., 54-jild, 5-son, 52–57-betlar, 2016-yil may.
[7] J. Xu, Y. Zeng va R. Zhang, “UAV yordamida simsiz quvvat uzatish: Trayektoriya dizayni va energiyani optimallashtirish”, IEEE
Trans. Simsiz aloqa., 17-jild, 8-son, 5092–5106-betlar, 2018-yil avgust.
[8] Komilov, D. R. (2023). Application of zigbee technology in IOT. International Journal of Advance Scientific Research, 3(09), 343-349..
[9] Q. Vu, J. Xu va R. Zhang, “UAV bilan jihozlangan ikki foydalanuvchili eshittirish kanalining sigʻimini tavsiflash”, IEEE J. Sel. Areas
Jamoat., paydo bo'lish.
[10] Y. Chen, N. Zhao, Z. Ding va M.-S. Alouini, “Bir nechta uchuvchisiz uchish apparatlari rele sifatida: ko'p ulanuvchi bitta havola va bir nechta ikki ulanuvchi havolalar”, IEEE Trans. Wireless Commun., 17-jild, 9-son, 6348–6359-betlar, 2018-yil sentyabr.
[11] Komilov, D. R., Makhmudov, I. A., & Tillaboyev, M. G. (2023). Use of radio relay devices in telecommunication systems. International Journal of Advance Scientific Research, 3(04), 72-77.
[ 12.] Komilov, D. R., & Tajibayev, I. B. (2023). Improving the use of virtual lan (vlan) technology. Web of Discoveries: Journal of Analysis and Inventions, 1(7), 6-11
