HAR XIL YOSHDAGI (3, 9, 12 OYLIK) OQ KALAMUSHLAR CHAMBAR ICHAK SHILLIQ QAVATI STRUKTURASINING EKSPERIMENTAL DESINXRONOZDA VA UNING ROZMARIN HAMDA JENSHEN EKSTRAKTAI BILAN KORREKSIYASIDA MORFOMETRIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: chambar ichak, shilliq qavat, desinxronoz, morfometriya, oq kalamushlar, yosh dinamikasi, rozmarin, jenshen, korreksiya.Abstract
Ushbu maqolada eksperimental desinxronoz sharoitida hamda uni rozmarin (Rosmarinus officinalis) va jenshen (Panax ginseng) ekstraktlari bilan korreksiyalash jarayonida har xil yoshdagi (3, 9 va 12 oylik) oq kalamushlar chambar ichak shilliq qavatining morfometrik ko‘rsatkichlari (shilliq qavat qalinligi, epiteliy balandligi, kriptalar chuqurligi) qiyosiy o‘rganilgan. Olingan natijalar desinxronoz ta’sirida chambar ichak shilliq qavatida yoshga bog‘liq holda destruktiv va atrofik o‘zgarishlar rirojlanishini, ayniqsa 12 oylik kalamushlarda bu jarayon yaqqolroq namoyon bo‘lishini ko‘rsatdi. Rozmarin va jenshen ekstraktlarini qo‘llash shilliq qavat strukturaviy ko‘rsatkichlarining tiklanishiga va epiteliy regeneratsiyasining faollashishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Ushbu fitopreparatlar desinxronozda oshqozon-ichak trakti shilliq qavatini himoyalashda istiqbolli fito-organoprotektorlar sifatida baholandi.
References
1. Konturek, P. C., Brzozowski, T., & Konturek, S. J. (2011). Gut clock: implication of circadian rhythms in the gastrointestinal tract. Journal of Physiology and Pharmacology, 62(2), 139–150.
(Oshqozon-ichak trakti sirkad ritmlari va ularning buzilishi haqidagi manba).
2. Segers, A., & Depoortere, I. (2021). Circadian clocks in the gastrointestinal tract and their role in metabolic homeostasis. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology, 50-51, 101732.
(Sirkad soatning ichak shilliq qavati va gomeostaziga ta’sirini tahlil qiluvchi xalqaro maqola).
3. Zhu, H., Cao, J., Liang, X., Luo, M., Wang, A., Hu, L., & Li, R. (2022). Polysaccharides from Panax ginseng promote intestinal epithelial cell migration through affecting the Ca2+ related regulators. Journal of Ethnopharmacology / PMC, 298, 115620.
(Jenshen ekstraktining ichak epiteliyasi regeneratsiyasi va shilliq qavat tiklanishiga ta’sirini isbotlovchi tadqiqot).
4. Nieto, G., Ros, G., & Castillo, J. (2018). Antioxidant and Antimicrobial Properties of Rosemary (Rosmarinus officinalis L.). Medicines, 5(3), 98.
(Rozmarin ekstrakti tarkibidagi faol polifenollarning antioksidant va to‘qima barqarorligini ta’minlash xususiyatlari).
5. Voigt, R. M., Forsyth, C. B., Green, S. J., Engen, P. A., & Keshavarzian, A. (2016). Circadian Rhythm Disruption and the Gastrointestinal Tract. Neurobiology of Sleep and Circadian Rhythms, 2, 88–96.
(Yorug‘lik desinxronozining ichak shilliq qavatining o‘tkazuvchanligi va gistologiyasiga ta’sirini o‘rgangan manba).
6. Xudoyberdiyev, D. K., & Ruziyev, Sh. M. (2022). Morfometricheskiye izmeneniya slizistoy obolochki tolstoy kishki pri eksperimental'nom desinkronoze. Tashkent Medical Academy Bulletin / Uzbek Journal of Organs and Tissues, (2), 45–50.
(Eksperimental desinxronozda yo‘g‘on ichak shilliq qavati morfometriyasi bo‘yicha mahalliy ilmiy izlanish).
