TA’LIMIY ROBOTOTEXNIKA TIZIMLARIDA AMALIY TOPSHIRIQLARNI AVTOMATIK TEKSHIRISHNING APPARAT-DASTURIY TA’MINOTI
Keywords:
Kalit so‘zlar: robototexnika tizimi, mexatronika, apparat-dasturiy majmua, AST-tahlil, xavfsiz Sandbox, E-BKT modeli, ROS integratsiyasi, servo-privodlar, kechikish vaqti.Abstract
Annotatsiya. Ushbu ilmiy maqolada inson bilan hamkorlikda ishlovchi ta’limiy robototexnika tizimlarida o‘quvchilar tomonidan kiritilayotgan amaliy dasturiy buyruqlarni (SQL/kod konstruksiyalarini) real vaqt rejimida avtomatik baholovchi va xavfsiz izolyatsiyalangan muhitda bajaruvchi apparat-dasturiy majmua arxitekturasi ishlab chiqilgan. Mexatron ta’lim robotlarining intellektual boshqaruvida o‘quvchi xatoliklarini tezkor aniqlash va robotning ijrochi a’zolari (bosh va qo‘l manipulyatorlari) reaksiyalarini sinxronlashtirish dolzarb ilmiy vazifadir. Tadqiqotda abstrakt sintaktik daraxt (AST) tahlili, relyatsion xavfsiz Sandbox muhiti hamda Kengaytirilgan bilim kuzatuvi (E-BKT) modeli integratsiyalashgan. Ishlab chiqilgan apparat-dasturiy arxitektura buyruqlarni to‘liq baholash siklini 24.3 ms ichida amalga oshirishni ta’minlaydi hamda robot kontrolleriga (ROS tugunlariga) minimal kechikish bilan boshqaruv signallarini uzatadi. Tadqiqot natijalari texnologik va servis robototexnikasi mutaxassislarini tayyorlash trenajyorlari hamda oliy ta’lim laboratoriya majmualarida keng qo‘llanilishi mumkin.
References
[1] Spong M.W., Hutchinson S., Vidyasagar M. Robot Modeling and Control. – 2nd ed. – Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2020. – 496 p.
[2] Siciliano B., Khatib O. (Eds.) Springer Handbook of Robotics. – Cham: Springer International Publishing, 2016. – 2222 p. https://doi.org/10.1007/978-3-319-32552-1
[3] Quigley M., Gerkey B., Smart W.D. Programming Robots with ROS: A Practical Introduction to the Robot Operating System. – Sebastopol, CA: O'Reilly Media, 2015. – 448 p.
[4] To‘xtasinovA.I., Sodiqov V.S. Ma’lumotlarni dastlabki ishlov berish jarayonlari // TADQIQOTLAR ilmiy jurnali. – 2025. – 63-son. – 294-299-b.
[5] Qodirov R., To‘xtasinovA., Sodiqov V. Ma’lumotlar bazasi fanini o‘qitishda innovatsion kognitiv usulidan foydalanish // Oliy ta’limni raqamlashtirish sharoitida innovatsion o‘qitish texnologiyalarini qo‘llash masalalari (ICT EDU 2023). – Toshkent, 2023. – 368-370-b.
[6] Uralova I.A., To‘xtasinovA.I. Axborot oqimlarining matematik modellari // Diversity Research: Journal of Analysis and Trends. – 2024. – Vol. 2. – Issue 05. – pp. 22-25.
[7] Corbett A.T., Anderson J.R. Knowledge tracing: Modeling the acquisition of procedural knowledge // User Modeling and User-Adapted Interaction. – 1994. – Vol. 4. – Issue 4. – pp. 253-278. https://doi.org/10.1007/BF01099821
[8] Breazeal C. Designing Sociable Robots. – Cambridge, MA: MIT Press, 2004. – 280 p.
[9] Murphy R.R. Introduction to AI Robotics. – 2nd ed. – Cambridge, MA: MIT Press, 2019. – 480 p.
[10] Pawlik M., Augsten N. Efficient computation of the tree edit distance // ACM Transactions on Database Systems (TODS). – 2015. – Vol. 40. – Issue 1. – pp. 1-42.
[11] Koubaa A. (Ed.) Robot Operating System (ROS): The Complete Reference (Volume 7). – Cham: Springer, 2022. – 624 p.
[12] Yusupov R., Razzoqov A. Mexatronik tizimlarni boshqarish asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. – 240 b.
