SEPTIK SHOKDA ERTA GEMODINAMIK STABILIZATSIYA VA VAZOPRESSOR TERAPIYASINING SAMARADORLIGI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Septik shok, sepsis, gemodinamik stabilizatsiya, vazopressor terapiya, norepinefrin, vazopressin, infuzion terapiya, arterial gipotenziya, o‘rtacha arterial bosim, to‘qima gipoperfuziyasi, mikrosirkulyatsiya, laktat, kapillyar to‘lish vaqti, gemodinamik monitoring, intensiv terapiya, reanimatologiya, anesteziologiya.Abstract
Annotatsiya. Septik shok sepsisning eng og‘ir shakllaridan biri bo‘lib, periferik vazodilatatsiya, tomir o‘tkazuvchanligining oshishi, nisbiy gipovolemiya, miokard disfunksiyasi va mikrosirkulyatsiya buzilishlari natijasida arterial gipotenziya hamda to‘qima gipoperfuziyasi bilan namoyon bo‘ladi. Septik shokda gemodinamik buzilishlarni imkon qadar erta aniqlash va korreksiya qilish organlar perfuziyasini saqlash hamda ko‘p a’zoli disfunksiya rivojlanishining oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Mazkur maqolada septik shokda erta gemodinamik stabilizatsiyaning zamonaviy tamoyillari, infuzion terapiyani individual tanlash va vazopressor qo‘llab-quvvatlashning klinik jihatlari tahlil qilinadi. Gemodinamik resussitatsiya samaradorligini baholashda o‘rtacha arterial bosim, yurak chiqishi, kapillyar to‘lish vaqti, diurez, periferik perfuziya va qondagi laktat dinamikasining diagnostik va prognostik ahamiyatiga alohida e’tibor qaratilgan. Suyuqlik terapiyasini davom ettirish to‘g‘risidagi qarorni bemorning dinamik gemodinamik javobiga asoslash, ortiqcha suyuqlik yuklamasi va u bilan bog‘liq asoratlarni kamaytirish imkonini beradi. Vazopressor terapiyasida norepinefrin arterial bosim va tomir tonusini tiklashga qaratilgan asosiy preparat sifatida ko‘rib chiqiladi; uning samarasi yetarli bo‘lmagan hollarda qo‘shimcha vazopressor strategiyalaridan foydalanish masalasi ko‘rib chiqiladi. Septik shokda vazopressor terapiyasining samaradorligini faqat arterial bosimning normalizatsiyasi bilan baholash yetarli bo‘lmay, makro- va mikrosirkulyatsiya holatini kompleks monitoring qilish zarurligi asoslanadi.
References
1. Eshonov O.Sh. Anesteziologiya va reanimatologiya. – Toshkent, 2010. – 2-nashr.
2. Eshonov O.Sh. Anesteziologiya, reanimatologiya va intensiv terapiya. – Toshkent: Tafakkur, 2013. – 392 b.
3. Eshonov O. Anesteziologiya, reanimatologiya va intensiv terapiya. – Toshkent, 2019.
4. Muminov B.E. Shoshilinch tibbiy yordam. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent, 2022.
5. Долина О.А. (ред.). Анестезиология и реаниматология. – Москва: Медицина, 2007.
6. Сатвалдиева Э.А., Мухитдинова Х.Н., Шарипова В.Х. Современная анестезиология. – 2013.
7. Владыка А.С. и др. Инфузионная терапия при критических состояниях. – 2010.
8. Prescott H.C., Antonelli M., Alhazzani W., et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2026 // Critical Care Medicine. – 2026. – Vol. 54, №4. – P. 725–812.
