O‘QITUVCHI VA O‘QUVCHILARNING O‘ZARO PSIXOLOGIK MOSLASHUVI: MAKTAB MUHITIDA SOG‘LOM MUNOSABATLARNI SHAKLLANTIRISH OMILLARI
Keywords:
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasidagi o‘zaro psixologik moslashuvning mazmuni, uning ta’lim jarayonidagi ahamiyati hamda sog‘lom psixologik muhitni shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi munosabat nafaqat bilim berish jarayonining samaradorligiga, balki o‘quvchining maktab muhitini qabul qilishi, o‘zini xavfsiz va qadrlangan his qilishi, darsdagi faolligi, muloqotga kirishishi hamda ijtimoiy-xulqiy moslashuviga ham ta’sir ko‘rsatadi. Ayniqsa, yangi sinfga, yangi o‘qituvchiga yoki yangi ta’lim bosqichiga o‘tish davrida o‘qituvchi tomonidan ko‘rsatiladigan emotsional qo‘llab-quvvatlash o‘quvchining moslashuv jarayonini yengillashtiruvchi muhim omil hisoblanadi. Maqolada o‘qituvchi-o‘quvchi munosabatlarida ishonch, hurmat, empatiya, tinglash madaniyati, individual yondashuv va konstruktiv muloqotning ahamiyati tahlil qilinadi hamda maktab amaliyotchi psixologi tomonidan amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan psixologik profilaktika va korreksion ishlar bo‘yicha tavsiyalar beriladi.Abstract
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasidagi o‘zaro psixologik moslashuvning mazmuni, uning ta’lim jarayonidagi ahamiyati hamda sog‘lom psixologik muhitni shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi munosabat nafaqat bilim berish jarayonining samaradorligiga, balki o‘quvchining maktab muhitini qabul qilishi, o‘zini xavfsiz va qadrlangan his qilishi, darsdagi faolligi, muloqotga kirishishi hamda ijtimoiy-xulqiy moslashuviga ham ta’sir ko‘rsatadi. Ayniqsa, yangi sinfga, yangi o‘qituvchiga yoki yangi ta’lim bosqichiga o‘tish davrida o‘qituvchi tomonidan ko‘rsatiladigan emotsional qo‘llab-quvvatlash o‘quvchining moslashuv jarayonini yengillashtiruvchi muhim omil hisoblanadi. Maqolada o‘qituvchi-o‘quvchi munosabatlarida ishonch, hurmat, empatiya, tinglash madaniyati, individual yondashuv va konstruktiv muloqotning ahamiyati tahlil qilinadi hamda maktab amaliyotchi psixologi tomonidan amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan psixologik profilaktika va korreksion ishlar bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
References
1. G‘oziyev E.G‘. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: Noshir, 2014. – 352 b
2. Ibragimov X.I., Yo‘ldoshev U.A., Bobomirzayev X. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2009. – 400 b.
3. Nishonova Z.T. Rivojlanish psixologiyasi. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2018. – 602
4. Djumaniyazova M.X., Tajiyeva N.Yu., Ismoilova A.R. Pedagogik psixologiya va psixologiyani o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Grand Kondor Print, 2025.
5. García-Rodríguez L., Iriarte Redín C., Reparaz Abaitua C. Teacher-Student Attachment Relationship, Variables Associated, and Measurement: A Systematic Review. Educational Research Review, 2023, 38, 100488.
6. Pianta R. C. Enhancing Relationships Between Children and Teachers. Washington, DC: American Psychological Association.
7. Birch S. H., Ladd G. W. Children’s Interpersonal Behaviors and the Teacher-Child Relationship. Developmental Psychology.
