LEKSIK MA’NO TARAQQIYOTIDA MA’NO KENGAYISHI VA TORAYISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: leksik ma’no, semantika, leksikologiya, ma’no taraqqiyoti, ma’no kengayishi, ma’no torayishi, leksema, semema, ko‘p ma’nolilik, semantik o‘zgarish.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada leksik ma’noning taraqqiyoti, xususan, so‘z ma’nosining kengayishi va torayishi jarayonlari lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Tilning lug‘at tarkibi jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar, fan va texnika rivoji, madaniy aloqalar hamda inson tafakkuridagi yangilanishlar bilan uzviy bog‘liq ravishda rivojlanib boradi. So‘zlarning dastlabki ma’nosi vaqt o‘tishi bilan kengayishi yoki aksincha, ma’lum bir tor doiradagi tushunchani ifodalashga ixtisoslashishi mumkin. Ma’no kengayishida leksemaning qo‘llanish doirasi va semantik imkoniyatlari ortsa, ma’no torayishida uning anglatadigan tushunchalar doirasi qisqaradi. Maqolada ushbu hodisalarning yuzaga kelish sabablari, semantik xususiyatlari va o‘zbek tili leksikasidagi namoyon bo‘lish shakllari yoritiladi.
References
1. Sayfullayeva R.R., Mengliyev B.R., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Innovatsion rivojlanish, 2019.
2. Bobojonov F., Rajapova K., Yusufova D. Hozirgi o‘zbek tili. – Navoiy: Navoiy universiteti, 2019.
3. Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek tili. – Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti, 2020.
4. Lutfullayeva D., Davlatova R., Saparniyazova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. 2-qism. – Toshkent: Excellent Polygraphy, 2020.
5. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent, 2024.
6. Sattarova N. Hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi. – Toshkent: Metodist nashriyoti, 2023
