UCHUVCHISIZ UCHISH APPARATLARIDA AVTOMATIK BOSHQARUV TIZIMLARINING HOZIRGI HOLATI VA RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: uchuvchisiz uchish apparatlari (UUA), avtonom boshqaruv, sun’iy intellekt, sensor fusion, kognitiv idrok, biomimetik ko‘rish, vazifalarni qayta rejalashtirish, nosozliklarni bashorat qilishAbstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada uchuvchisiz uchish apparatlarida (UUA) avtomatik va avtonom boshqaruv tizimlarining hozirgi holati, mavjud cheklovlari hamda rivojlanishning istiqbolli yo‘nalishlari tadqiq etilgan. Murakkab, noaniq va tez o‘zgaruvchan muhit sharoitlarida an’anaviy masofaviy hamda dasturlashtirilgan boshqaruv usullarining kamchiliklari tahlil qilinib, zamonaviy «man-on-the-circuit» konsepsiyasining afzalliklari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada UUAning avtonomiya darajasini oshirishga xizmat qiluvchi asosiy texnologiyalar: atrof-muhitni kognitiv va biomimetik idrok etish, ko‘p sensorli ma’lumotlarni birlashtirish (sensor fusion), real vaqt rejimida vazifalarni dinamik qayta rejalashtirish, nosozliklarni prognozlash hamda inson–mashina intellektual integratsiyasi masalalari ilmiy-texnik jihatdan yoritilgan.
References
1. Arafat, M. Y., Alam, M. M., & Moh, S. (2023). Vision-Based Navigation Techniques for Unmanned Aerial Vehicles: Review and Challenges. Drones, 7(2), 89. https://doi.org/10.3390/drones7020089
2. Rezwan, S., & Choi, W. (2022). Artificial Intelligence Approaches for UAV Navigation: Recent Advances and Future Challenges. IEEE Access, 10, 26320–26339. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3157626
3. Chang, Y., Cheng, Y., Manzoor, U., & Murray, J. (2023). A review of UAV autonomous navigation in GPS-denied environments. Robotics and Autonomous Systems, 170, 104533. https://doi.org/10.1016/j.robot.2023.104533
4. Ayala, A., Portela, L., Buarque, F., Fernandes, B. J. T., & Cruz, F. (2024). UAV control in autonomous object-goal navigation: a systematic literature review. Artificial Intelligence Review, 57, 125. https://doi.org/10.1007/s10462-024-10758-7
5. Kanellakis, C., & Nikolakopoulos, G. (2017). Survey on Computer Vision for UAVs: Current Developments and Trends. Journal of Intelligent & Robotic Systems, 87, 141–168. https://doi.org/10.1007/s10846-017-0483-z
6. Al-Kaff, A., Martín, D., García, F., de la Escalera, A., & Armingol, J. M. (2018). Survey of computer vision algorithms and applications for unmanned aerial vehicles. Expert Systems with Applications, 92, 447–463.
7. Katkuri, A. V. R., Madan, H., Khatri, N., Abdul-Qawy, A. S. H., & Patnaik, K. S. (2024). Autonomous UAV navigation using deep learning-based computer vision frameworks: A systematic literature review. Array, 23, 100361. https://doi.org/10.1016/j.array.2024.100361