SEMENT KORXONALARIDA ISO 9001 VA O‘ZDST 3410 STANDARTLARI INTEGRATSIYASI ASOSIDA LABORATORIYA ATTESTATSIDAN O‘TKAZISH JARAYONLARINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: sement sanoati, ISO 9001, O‘zDSt 3410, muvofiqlikni baholash, sertifikatlashtirish, integratsiya, X-RAY tahlili, GUM, o‘lchash noaniqligi, raqamli transformatsiya.Abstract
Ushbu maqolada xalqaro qo‘shma sement korxonalari sifat bo‘limi laboratoriyalarining texnik vakolatliligini oshirish, xalqaro va milliy standartlarni uyg‘unlashtirish hamda sertifikatlashtirish jarayonlarini optimallashtirish muammolari fundamental tadqiq etilgan. Sement sanoati korxonalari amaliyoti misolida amaldagi ISO 9001 (Sifat menejmenti tizimi) doirasida laboratoriyani milliy O‘zDSt 3410 talablari asosida muvofiqlikdan o‘tkazish (attestatsiya) hamda tayyor sement mahsulotlariga muvofiqlik sertifikati olish muddatlarini optimallashtiruvchi integratsiyalashgan boshqaruv modeli taklif etilgan. Sement va uning ko'p komponentli xomashyo aralashmalari tarkibidagi metall oksidlari konsentratsiyasini rentgen-fluorestsent (X-RAY / XRF) tahlillari yordamida ekspress nazorat qilish jarayonlarida yuzaga keladigan o'lchash noaniqliklari xalqaro GUM (Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement) yo‘riqnomasi va milliy me'yoriy hujjatlar prinsiplari asosida modellashtirilgan. Ishlab chiqilgan raqamli sifat boshqaruvi algoritmi laboratoriyaning texnik vakolatliligini va mahsulotning xalqaro bozorlardagi raqobatbardoshligini ta'minlashga xizmat qiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Muvofiqlikni baholash to‘g‘risida”gi Qonuni. // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami.
2. Taylor, H. F. W. Cement Chemistry. – Thomas Telford, 2017. – 459 p.
3. Zhang, L., & Cheng, X. Quality control and automation in modern Chinese cement plants. // Journal of Cement and Concrete Research. – 2021. – Vol. 54. – pp. 112-125.
4. JCGM 100:2008. Evaluation of measurement data – Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM). // BIPM, 2008. – 120 p.
5. O‘zDSt 3410:2019. Sinov va kalibrlash laboratoriyalarining texnik vakolatliligiga qo‘yiladigan umumiy talablar. // O‘zstandart agentligi, 2019.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Qurilish materiallari sanoatini jadal rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4335-sonli Qarori. // Xalq so‘zi, 2019.
7. Hewlett, P. C., & Martin, M. Lea's Chemistry of Cement and Concrete. – Elsevier, 2019. – 1056 p.
8. ISO 29581-2:2010. Cement — Test methods — Part 2: Chemical analysis by X-ray fluorescence. // International Organization for Standardization, 2010.
9. Jenkins, R. X-Ray Fluorescence Spectrometry. – John Wiley & Sons, 2018. – 207 p.
10. Gauel, B., & Kramer, G. Metrological traceability in industrial X-ray spectrometry. // Accredit. Quality Assurance. – 2020. – Vol. 25. – pp. 45-53.
11. Lachance, G. R., & Claisse, F. Quantitative X-Ray Fluorescence Analysis: Theory and Application. – John Wiley & Sons, 2015. – 402 p.
12. ISO 9001:2015. Quality management systems — Requirements. // International Organization for Standardization, 2015.
13. Xakimov, A. A., & Tojiyev, R. M. Sanoat korxonalarida texnik jihatdan tartibga solish va standartlashtirish asoslari. // O‘zbekiston standartlar instituti ilmiy to‘plami. – Toshkent, 2023. – 180 b.
14. O‘zDSt 5382:2015. Sement va sement ishlab chiqarish materiallari. Kimyoviy tahlil usullari. // O‘zstandart agentligi, 2015.
15. ISO/IEC Guide 98-3:2008. Uncertainty of measurement — Part 3: Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM:1995). // ISO, 2008.
