REFLEKTIV-KREATIV YONDASHUVNING TALABALAR KOGNITIV QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHDAGI PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: refleksiya, kreativlik, kognitiv qobiliyat, reflektiv-kreativ yondashuv, oliy ta’lim, mustaqil fikrlash, tanqidiy fikrlash, metakognitsiya.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada oliy ta’lim jarayonida reflektiv-kreativ yondashuvning talabalarning kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Refleksiya, kreativlik va kognitiv faoliyat tushunchalarining mazmuniy aloqadorligi yoritilib, talabaning o‘z bilish faoliyatini anglash, tahlil qilish, baholash va qayta tashkil etishi bilan yangi g‘oyalarni yaratish jarayonining o‘zaro bog‘liqligi asoslanadi. Reflektiv-kreativ yondashuvning oliy ta’limda mustaqil, tanqidiy, analitik va ijodiy fikrlashni rivojlantirishdagi imkoniyatlari ochib beriladi.
References
1. Panadero E. A Review of Self-regulated Learning: Six Models and Four Directions for Research // Frontiers in Psychology. – 2017. – Vol. 8. – Article 422. – DOI: 10.3389/fpsyg.2017.00422.
2. Sabariego Puig M., Sánchez-Martí A., Ruiz-Bueno A., Sánchez-Santamaría J. The Effects of Learning Contexts on the Development of Reflective Thinking in University Education: Design and Validation of a Questionnaire // Sustainability. – 2020. – Vol. 12, No. 8. – Article 3298. – DOI: 10.3390/su12083298.
3. Kimball P., Daniel D. Reflective Writing: Enhancing Students Cognitive Complexity Through Ethics Education // Journal of Creativity in Mental Health. – 2020. – Vol. 15, No. 2. – P. 250–264. – DOI: 10.1080/15401383.2019.1682737.
4. Lee J.H., Portillo M., Meneely J. Insights Into Three Frames of Creative Minds: Igniting Perspective Transformation Among First-Year University Students // Journal of Transformative Education. – 2020. – Vol. 18, No. 2. – DOI: 10.1177/1541344619893314.
5. Каплунович И.Я., Каплунович С.М. Формирование праксиологической рефлексии у студентов посредством технологии адаптивного обучения в зоне ближайшего развития // Научное обозрение. Педагогические науки. – 2018. – № 4. – С. 47–51.
6. Марголис А.А., Сафронова М.А., Дробязько А.А. и др. Электронное портфолио как средство формирования рефлексивного отношения студентов к учебе // Психолого-педагогические исследования. – 2021. – Т. 13, № 2. – С. 3–16. – DOI: 10.17759/psyedu.2021130201.
7. Габдуллина А.Ш. Влияние цифровизации на когнитивные функции обучающихся в вузе в рамках иноязычного обучения // Педагогика. Вопросы теории и практики. – 2022. – Т. 7, вып. 4. – DOI: 10.30853/ped20220073.
8. Шарафиева Л.М., Мухаметшин А.Г. Оценивание интеллектуальными системами когнитивных способностей студентов при приёме на работу // Вестник Самарского государственного технического университета. Серия: Психолого-педагогические науки. – 2022. – Т. 19, № 2. – С. 127–148. – DOI: 10.17673/vsgtu-pps.2022.2.9.
9. Корчагин П.А., Бухмин В.С. Педагогическая модель развития когнитивных способностей студентов // Современное профессиональное образование. – 2024. – № 5. – С. 56–76.
10. Muslimov N.A. Kasb ta’limi o‘qituvchilarini kasbiy shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari. – Toshkent: Fan, 2016.
11. Yuzlikaeva E., Axmedova M., Shodmonova Sh., Niyozov G., Axmedov Q. Pedagogika. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2019.
12. Mardonov Sh.Q. Pedagogika va ta’lim texnologiyalari. – Toshkent, 2018.
13. Muxtarova A.E. Talabalarda refleksiv qobiliyatlarni rivojlantirishning pedagogik asoslari // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. – 2020.
14. Sadriddinova F.M. Talabalarning intellektual-ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari // Pedagogik ta’lim. – 2021.
15. Mamataliyeva M.I. Talabalarda kreativ tafakkurni rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari // Ilmiy axborotlar. – 2022.
16. Murotova D., Yarashev J. Talabalarning musiqiy-pedagogik faoliyatini rivojlantirishda kreativlikni joriy etish yo‘llari // Nordic_Press. – 2025.
17. Mamatov D.K. Chizmachilik darsida talabalarda kognitiv kompetensiyani rivojlantirish texnologiyasi // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. – 2024.
18. Qahhorov Sh.Y. Kognitiv kompetentlik tushunchasining pedagogik-psixologik tahlili // Pedagogik tadqiqotlar jurnali. – 2026.
19. Курбанова Г.Н. Развитие профессионального мышления через коммуникативные навыки у студентов медицинских вузов // International Scientific Journal. – 2019. – № 415. – С. 550–553.
20. Курбанова Г.Н. Формирование профессионального мышления у будущих медиков-педагогов // Освіта та розвиток обдарованої особистості. – 2019. – № 3. – С. 25–29.
21. Kurbanova G.N. Pedagogical and Psychological Bases on Developing Students’ Professional Thinking in Medical Pedagogical Education // International Journal of Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Vol. 24, Issue 6. – P. 3059–3067.
22. Kurbanova G.N. The Role of Ancestral Heritage in the Development of Professional Thinking of Future Professionals // Theoretical & Applied Science. – 2020. – No. 1(81). – P. 447–450.
23. Kurbanova G.N. Formation of Professional Thinking in Future Medical Pedagogists // International Journal for Advanced Research in Science. – 2020. – Vol. 10, No. 5. – P. 98–102.
24. Kurbanova G.N. The Role of Innovative Lectures in the Improvement of Students’ Professional Thinking // ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2021. – Vol. 11, Issue 3. – P. 2360–2369. – DOI: 10.5958/2249-7137.2021.00419.5.