SURUNKALI STRESS VA UNING YURAK-QON TOMIR TIZIMIGA TA’SIRI: PATOGENEZ, KLINIK MANZARA VA PROFILAKTIKA

Authors

  • Eshonqulova N.A. Author
  • Nortayeva Nilufar Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: surunkali stress, distress, kortizol, endotelial disfunksiya, Takotsubo sindromi, gipotalamo-gipofizar-buyrak usti bezlari o‘qi.

Abstract

Annotatsiya. Hozirgi vaqtda inson hayoti doimiy ravishda ijtimoiy, kasbiy va ekologik salbiy omillar ta’siri ostida kechmoqda. Stress — bu organizmning bunday ta’sirlarga nisbatan nospetsifik adaptiv reaksiyasidir. Tibbiyotda bu tushuncha 1926-yilda G. Selye tomonidan kiritilgan bo‘lib, u gomeostazning buzilishi va himoya mexanizmlarining qayta shakllanishi bilan tavsiflanadi. Surunkali stress davrida organizm uzoq vaqt davomida normal holatga qayta olmaydi, bu esa kompensator reaksiyalarning ishdan chiqishiga — distressga olib keladi.

References

1. Selye G. The Stress of Life. – New York: McGraw-Hill, 1956. – 324 p.

2. Порядин Г. В. Стресс и патология: учебное пособие / Г. В. Порядин. – М.: РГМУ, 2009. – 95 с.

3. Бодров В. А. Психологический стресс: развитие и преодоление / В. А. Бодров. – М.: ПЕР СЭ, 2006. – 528 с.

4. Акарачкова Е. С. Стресс: причины и последствия, лечение и профилактика. Клинические рекомендации / Е. С. Акарачкова и др. – СПб.: СпецЛит, 2020. – 138 с.

5. Зелтынь А. Е. Хронический стресс и депрессия у больных ревматоидным артритом / А. Е. Зелтынь, М. А. Кольцова, Д. Г. Лисицына // Социальная и клиническая психиатрия. – 2009. – № 2. – С. 54–59.

6. McEwen B. S. Protective and Damaging Effects of Stress Mediators: Central Role of the Brain // Dialogues in Clinical Neuroscience. – 2006. – Vol. 8, No. 4. – P. 367–381.

7. Lyon A. R. Stress-induced (Takotsubo) cardiomyopathy: a novel pathophysiological hypothesis / A. R. Lyon, P. S. Rees, S. Prasad // Nature Clinical Practice Cardiovascular Medicine. – 2008. – Vol. 5, No. 4. – P. 191–199.

Published

2026-09-21

How to Cite

Eshonqulova N.A., & Nortayeva Nilufar. (2026). SURUNKALI STRESS VA UNING YURAK-QON TOMIR TIZIMIGA TA’SIRI: PATOGENEZ, KLINIK MANZARA VA PROFILAKTIKA. TADQIQOTLAR, 94(1), 341-344. https://alpharesearchs.com/index.php/tad/article/view/4639