QASHQADARYO VILOYATIDA IRRIGATSIYA-MELIORATSIYA TIZIMINING HOZIRGI HOLATI VA UNI RAQAMLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: irrigatsiya, melioratsiya, Qashqadaryo, kollektor-drenaj, sizot suvlari, kuzatuv qudug‘i, gidropost, “Dayver”, raqamlashtirish, onlayn monitoring, suv xo‘jaligi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatida irrigatsiya-melioratsiya tizimining mavjud holati, kollektor-drenaj tarmoqlarining ahamiyati, meliorativ obyektlarni rekonstruksiya qilish ishlari va suv xo‘jaligini raqamlashtirish istiqbollari tahlil qilingan. Tadqiqotda viloyatda mavjud 14 338 km kollektor-drenaj tarmoqlari, 242 ta meliorative quduq, 1170 ta sug‘orish qudug‘i, gidropostlar va kuzatuv quduqlarining hududiy suv-melioratsiya tizimidagi o‘rni baholangan. 2025-yilda 83,03 km kollektor-drenaj hamda 15,6 km yopiq yotiq drenaj tarmoqlari rekonstruksiya qilingani, 295,8 km kollektor, 6,1 km yopiq yotiq drenaj, 46 ta gidropost va 868 ta kuzatuv qudug‘ida ta’mirlash-tiklash ishlari amalga oshirilgani tahlil qilindi. Shuningdek, suv xo‘jaligi obyektlarida “Dayver” qurilmalarini o‘rnatish, gidrotexnika inshootlarini avtomatlashtirish va gidropostlarda onlayn monitoringni tashkil etish bo‘yicha 2026-yil rejalari ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijalari irrigatsiya va melioratsiya tizimini raqamlashtirish suv resurslarini boshqarish, suv sarfini nazorat qilish va sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini barqarorlashtirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Raxmatov Q., Salohiddinov A. Melioratsiya va yerlarni qayta tiklash. – Toshkent: Cho‘lpon, 2011.
2. Begmatov F.B. Irrigatsiya va melioratsiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2015.
3. Shukurlayev X.I. Sug‘orish melioratsiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2013.
4. Mo‘minov Sh.X. Suv tejovchi sug‘orish texnologiyalari. – Toshkent: Adib, 2016.
5. Serikboyev B.S. Sug‘oriladigan dehqonchilikda suvdan samarali foydalanish. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2018.
6. Qosimov S.M. Suv resurslaridan majmuali foydalanish va boshqarish. – Toshkent: Fan, 2014.
7. Bakiyev M.R. Gidroteхnika inshootlari. – Toshkent: Tafakkur, 2019.
8. S.X. Mo‘minov. Suv tejovchi sug‘orish texnologiyalari. – Toshkent: Adib, 2016.
9. Qashqadaryo viloyati Suv xo‘jaligi boshqarmasi. Qashqadaryo viloyati suv xo‘jaligi bo‘yicha ma’lumot. – Qarshi, 2025–2026.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. 2025-yil 27-dekabrdagi PQ-393-son qarori. Irrigatsiya va melioratsiya tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha tegishli davlat dasturi.
