BUGUNGI TARBIYA ERTANGI TARAQQIYOT
Keywords:
Kalit so‘zlar: tarbiya, shaxs kamoloti, oila, maktab, mahalla, qadriyat, mas’uliyat, ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalar, inson kapitali, taraqqiyot.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada tarbiya jarayonining shaxs kamoloti, inson kapitali va
jamiyatning uzoq muddatli taraqqiyotiga ta’siri nazariy jihatdan tahlil qilinadi.
Tadqiqotning maqsadi oila, ta’lim muassasasi va mahalla hamkorligiga tayangan
tarbiya modelining asosiy yo‘nalishlarini aniqlash hamda ularni amaliyotga tatbiq etish
bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Maqolada tizimli, qiyosiy va kontent-
tahlil usullaridan foydalanilib, rivojlanish psixologiyasi, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi,
ekologik tizimlar yondashuvi hamda zamonaviy ta’lim konsepsiyalariga oid manbalar
umumlashtirildi. Tahlil natijalari tarbiyaning faqat odob-axloq qoidalarini o‘rgatishdan
iborat emasligini, balki bolada mas’uliyat, mustaqil fikrlash, hamkorlik,
mehnatsevarlik, raqamli madaniyat va fuqarolik pozitsiyasini shakllantiruvchi uzluksiz
jarayon ekanini ko‘rsatadi. Samarali tarbiya bolani nazorat qilishga emas, izchil talab,
ijobiy namuna, ochiq muloqot va yoshiga mos mas’uliyat berishga tayanadi. Oila,
maktab va mahalla o‘rtasidagi maqsadlar uyg‘unligi kuchayganda tarbiyaviy ta’sirning
barqarorligi ortadi. Maqolada tarbiya samaradorligini baholash uchun kundalik xulq,
o‘zini boshqarish, ijtimoiy hamkorlik va mas’uliyatga asoslangan mezonlar taklif
etiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
2. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological
Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
3. Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by
Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
4. Heckman, J. J. (2006). Skill formation and the economics of investing in
disadvantaged children. Science, 312(5782), 1900–1902.
https://doi.org/10.1126/science.1128898
5. UNESCO. (2021). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for
Education. Paris: UNESCO.
6. OECD. (2021). Beyond Academic Learning: First Results from the Survey of Social
and Emotional Skills. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/92a11084-
en
7. UNICEF. (2017). Early Moments Matter for Every Child. New York: UNICEF.
8. Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2020).
Implications for educational practice of the science of learning and development.
Applied Developmental Science, 24(2), 97–140.