STRESSNING INSON ORGANIZMI FIZIOLOGIYASIGA TA’SIRI: NEYROENDOKRIN VA YURAK-QON TOMIR MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: stress, fiziologiya, neyroendokrin tizim, gipotalamus, gipofiz, kortizol, yurak-qon tomir tizimi, arterial bosim, homeostaz, moslashuv.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada stressning inson organizmi fiziologik faoliyatiga ta’siri,
stressga javoban yuzaga keladigan neyroendokrin o‘zgarishlar hamda yurak-qon tomir
tizimidagi fiziologik reaksiyalar yoritilgan. Stress vaqtida asab va endokrin
tizimlarning o‘zaro faoliyati, gipotalamus-gipofiz-buyrak usti bezi tizimining
faollashuvi va kortizol kabi gormonlarning organizm faoliyatidagi ahamiyati tahlil
qilinadi. Shuningdek, uzoq davom etuvchi stressning yurak urishi, arterial bosim va
umumiy homeostazga ta’siri haqida ma’lumotlar keltirilgan. Maqolada stressga
moslashish mexanizmlari va uning oldini olishda sog‘lom turmush tarzining fiziologik
ahamiyati ham ko‘rib chiqiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. McEwen B.S. Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role
of the brain. Physiological Reviews. 2007.
2. Russell G., Lightman S. The human stress response. Nature Reviews
Endocrinology. 2019. Vaccarino
V., Bremner
3. J.D. Stress and cardiovascular disease: an update. Nature Reviews Cardiology.
2024
O'Connor D.B., Thayer J.F., Vedhara K. Stress and Health: A Review of
Psychobiological Processes. Annual Review of Psychology. 2021.
Miller D.B., O'Callaghan J.P. Neuroendocrine aspects of the response to stress.
Metabolism. 2002.
4. Chrousos G.P. Stress and disorders of the stress system. Nature Reviews
Endocrinology. 2009
5. World Health Organization. Stress: Questions and answers. 2026. Всемирная
организация здравоохранения
6. Schaeuble D., Myers B. Cortical–Hypothalamic Integration of Autonomic and
Endocrine Stress Responses. Frontiers in Physiology. 2022
7. Stress and cardiovascular disease: an update. Nature Reviews Cardiology / PMC
full text. 2024
8. Stress, endocrine physiology and pathophysiology. Endotext.