TIJORAT BANKLARIDA MASOFAVIY BANK XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Abstract
Bugungi kunda jahon bank tizimida raqamli transformatsiya tijorat banklari
raqobatbardoshligini belgilovchi asosiy omillardan biriga aylandi. An’anaviy bank
xizmatlaridan mobil ilovalar, internet-banking, masofadan hisobvaraq ochish, onlayn
kreditlash, elektron to‘lovlar va raqamli identifikatsiyaga asoslangan xizmatlarga
o‘tish bank va mijoz o‘rtasidagi munosabatlarni tubdan o‘zgartirmoqda. Mazkur
jarayon O‘zbekiston bank tizimida ham jadal rivojlanmoqda. Ayniqsa, aholining bank
xizmatlariga bo‘lgan talabi ortishi, mobil texnologiyalarning ommalashuvi, to‘lov
infratuzilmasining rivojlanishi hamda tijorat banklari o‘rtasidagi raqobat masofaviy
bank xizmatlari ko‘lamining kengayishiga xizmat qilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2024-yil yakunlari bo‘yicha
ma’lumotlariga ko‘ra, masofaviy bank xizmatlaridan foydalanuvchi bank mijozlari
soni qariyb 1,2 baravarga oshib, 2025-yil 1-yanvar holatiga 52,9 mln nafarga yetgan.
Shundan 51,4 mln nafari jismoniy shaxslar, 1,5 mln nafari esa tadbirkorlik subyektlari
hissasiga to‘g‘ri kelgan. Jismoniy shaxslarning bank mobil ilovalari orqali amalga
oshirgan onlayn operatsiyalari hajmi bir yil davomida 1,6 baravarga oshib, 396,7 trln
so‘mga yetgan. Ushbu ko‘rsatkichlarning o‘ziyoq masofaviy bank xizmatlari endilikda
tijorat banklari uchun qo‘shimcha xizmat emas, balki bank biznes modelining asosiy
elementiga aylanayotganini ko‘rsatadi.
O‘zbekiston bank tizimida masofaviy xizmatlarning jadal rivojlanishi, birinchi
navbatda, bank xizmatlarini mobil qurilmalar orqali olish imkoniyatlarining kengayishi
bilan bog‘liq. Mobil banking mijozga bank filialiga bormasdan pul o‘tkazish,
kommunal va boshqa xizmatlar uchun to‘lovlarni amalga oshirish, kredit va depozit
mahsulotlari haqida ma’lumot olish, bank kartalarini boshqarish hamda ayrim
banklarda kredit va omonatlarni masofadan rasmiylashtirish imkonini bermoqda.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Abdullayeva Sh.Z. Bank ishi. Darslik. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2017.
– 768 b.
2. Azizov U.O‘., Karaliyev T.M., Bobakulov T.I. Bank ishi. O‘quv
qo‘llanma. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2016. – 640 b.
3. King B. Bank 4.0: Banking Everywhere, Never at a Bank. – Singapore:
Marshall Cavendish International, 2018. – 352 p.
4. Omonov A.A., Qoraliyev T.M. Pul va banklar. Darslik. – Toshkent:
Iqtisod-Moliya, 2019.
5. Skinner C. Digital Bank: Strategies to Launch or Become a Digital Bank.
– Singapore: Marshall Cavendish International, 2014. – 300 p.
