TARIXIY OBIDALARNING KOSHINCHILIK SAN’ATI, O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA ULARNI SAQLASH MUAMMOLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Koshinchilik san’ati, mozaika, parchin, Temuriylar me’morchiligi, Oqsaroy, Dorut Tilavat, konservatsiya, tuz kristallanishi, Shahrisabz muzey-qo‘riqxonasi.Abstract
Annotatsiya.Ushbu maqolada XIV–XV asrlarda Temuriylar davri
me’morchiligida yuksak taraqqiyot darajasiga erishgan koshinchilik san’ati, uning
texnologik xususiyatlari, badiiy-estetik qiymati va ushbu nodir san’at namunalarini
saqlab qolishdagi zamonaviy muammolar atroficha ilmiy tahlil yuritilgan. Tadqiqot
obyekti sifatida Shahrisabz davlat muzey-qo‘riqxonasi tasarrufidagi Oqsaroy, Dorut
Tilavat va Dorus Saodat majmualarining sirtqi hamda ichki bezaklari olingan.
Maqolada koshin va parchin tayyorlashning qadimiy usullari, ishlatilgan pigmentlar va
sirlash texnologiyasi o‘rganilib, tuz kristallanishi, namlik hamda antropogen omillar
ta’sirida koshinlarning yemirilishi sabablari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, xalqaro
restavratsiya standartlari asosida ularni konservatsiya qilish bo‘yicha ilmiy takliflar
ilgari surilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI (REFERENCES)
1. Pugachenkova G.A. Zodchestvo Tsentralnoy Azii. XIV–XV vv. — Tashkent:
Izdatelstvo literatury i iskusstva im. Gafura Gulyama, 1976. — 248 s.
2. Mankovskaya L.Y. Formirovanie i razvitie zodchestva Sredney Azii IX–nachala
XX veka. — Tashkent: Fan, 1991. — 224 s.
3. Masson M.E., Pugachenkova G.A. Shaxrisabz pri Timure i Timuridax // Tr.
Sredneaziatskogo gosudarstvennogo universiteta. — Tashkent, 1953. — Vyp.
49. — S. 17–85.
4. Ruy Gonsales de Klavixo. Samarqandga Amir Temur saroyiga Yo‘lnoma
(1403–1406 yillar). / Tarjimon: O.Matiyev. — Toshkent: O‘zbekiston, 2010. —
184 b.
5. Zaxidov P.SH. Arxitekturnaya glossariya (Slovar arxitekturnyx terminov). —
Tashkent: Glavnaya redaktsiya entsiklopediy, 1996. — 128 s.
6. Asanova G.A. Tekhnologiya i restavratsiya glazurovannoy keramiki
Tsentralnoy Azii. — Samarkand: IKU, 2015. — 140 s.
7. UNESCO Report. State of Conservation of the Historic Centre of Shakhrisyabz
(Uzbekistan). — Paris: UNESCO World Heritage Centre, 2021. — 45 p.
