ALALIYA TASHXISI: KLINIK, NEYROPSIXOLOGIK VA LOGOPEDIK DIAGNOSTIKANING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Authors

  • Fayzliddinova Laziza Bexzodqizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: alaliya, motor alaliya, sensor alaliya, nutq buzilishi, nutq rivojlanishi, logopedik diagnostika, differensial diagnostika, neyropsixologik baholash, artikulyatsion praksis.

Abstract

Ushbu maqolada bolalarda uchraydigan alaliya tashxisining klinik, logopedik va 
neyropsixologik jihatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Alaliya bolaning erta 
rivojlanish davrida nutqning shakllanishi va rivojlanishining jiddiy buzilishi bo‘lib, 
uning klinik ko‘rinishi faqat bolaning gapira olmasligi bilan cheklanmaydi. Maqolada 
motor, sensor va aralash alaliya shakllarining asosiy xususiyatlari, nutqni tushunish, 
fonologik  qayta  ishlash,  lug‘at,  grammatik  tuzilma,  artikulyatsion  praksis  va 
bog‘langan  nutqni  baholash  masalalari  yoritiladi.  Shuningdek,  alaliyani  eshitish 
buzilishi, rivojlanish til buzilishi, bolalikdagi nutq apraksiyasi, autizm spektri buzilishi 
va  intellektual  rivojlanish  buzilishlaridan  farqlashning  ahamiyati  asoslanadi. 
Zamonaviy  diagnostik  yondashuvga  ko‘ra,  alaliya  tashxisi  bitta  test  yoki  alohida 
simptom asosida emas, balki bolaning rivojlanish anamnezi, eshitish holati, kognitiv 
faoliyati,  nutq  va  tilning  barcha  komponentlari  hamda  real  kommunikativ 
imkoniyatlarini  kompleks  baholash  asosida  amalga  oshirilishi  lozim.  Erta  va  aniq 
diagnostika individual korreksion-logopedik yordamni to‘g‘ri tashkil etish va bolaning 
keyingi ta’lim hamda ijtimoiy moslashuvini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. 

References

Foydalanilgan ilmiy manbalar

1. Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A., Greenhalgh, T., &

CATALISE Consortium. CATALISE: A Multinational and Multidisciplinary

Delphi Consensus Study. Identifying Language Impairments in Children. PLOS

ONE, 2016.

2. Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A., Greenhalgh, T., &

CATALISE-2 Consortium. Phase 2 of CATALISE: a multinational and

multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development:

Terminology. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 2017.

3. American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Spoken Language

Disorders: Practice Portal.

4. Iuzzini-Seigel, J., Allison, K. M., & Stoeckel, R. A Tool for Differential Diagnosis

of Childhood Apraxia of Speech and Dysarthria in Children: A Tutorial. Language,

5. Speech, and Hearing Services in Schools, 2022.

6. Bobylova, M. Yu., & Kapustina, A. A. Motor and sensory alalia: diagnostic

difficulties. Russian Journal of Child Neurology.

7. Norbury, C. F., Gooch, D., Wray, C., et al. The impact of nonverbal ability on

prevalence and clinical presentation of language disorder: evidence from a

population study. Journal of Child Psychology and Psychiatry.

8. American Speech-Language-Hearing Association. Speech and

Published

2026-09-06

How to Cite

Fayzliddinova Laziza Bexzodqizi. (2026). ALALIYA TASHXISI: KLINIK, NEYROPSIXOLOGIK VA LOGOPEDIK DIAGNOSTIKANING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI . TADQIQOTLAR, 93(1), 125-133. https://alpharesearchs.com/index.php/tad/article/view/4323