HARBIY REALIYALARNING INGLIZ TILIGA TARJIMA XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: harbiy realiya, lingvomadaniyat, tarjimashunoslik, badiiy tarjima, tarixiy leksika, qurol-yarog‘ nomlari, tavsifiy tarjima, transliteratsiya, funksional ekvivalent, umumlashtirish, milliy kolorit, adekvat tarjima.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada o‘zbek xalqining tarixiy-harbiy leksikani aks
ettiruvchi harbiy realiyalarning ingliz tiliga tarjima qilinishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda
zanburak, zubin, jazoir va separ kabi tarixiy qurol-yarog‘ nomlarining tarjima
xususiyatlari qiyosiy-tahliliy yondashuv asosida o‘rganilgan. Tarjima jarayonida
qo‘llangan tavsifiy tarjima, transliteratsiya, analog, umumlashtirish kabi
strategiyalarning realiyalarning semantik mazmuni va milliy-madaniy koloritini
saqlashdagi o‘rni baholangan. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, harbiy realiyalarni
tarjima qilishda denotativ ma’noni yetkazish bilan bir qatorda ularning tarixiy va
lingvomadaniy xususiyatlarini saqlash ham tarjimaning adekvatligini ta’minlovchi
muhim omil hisoblanadi. Tadqiqot natijalari badiiy matnlardagi harbiy realiyalar
tarjimasini takomillashtirish hamda lingvomadaniy birliklarni tarjima qilish
metodologiyasini rivojlantirishga xizmat qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Baker, M. (2018). In Other Words: A Coursebook on Translation. 3rd ed.
London & New York: Routledge.
2. Catford, J. C. (1965). A Linguistic Theory of Translation. London: Oxford
University Press.
3. Chesterman, A. (2016). Memes of Translation: The Spread of Ideas in
Translation Theory. Revised ed. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
4. Florin, S. (1993). Realia in Translation. In: Zlateva, P. (Ed.), Translation as
Social Action: Russian and Bulgarian Perspectives. London: Routledge.
5. Newmark, P. (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall.
6. Nida, E. A., & Taber, C. R. (1969). The Theory and Practice of Translation.
Leiden: E. J. Brill.
7. Vinay, J.-P., & Darbelnet, J. (1995). Comparative Stylistics of French and
English: A Methodology for Translation. Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins.
(Original work published 1958).
8. Venuti, L. (2018). The Translator's Invisibility: A History of Translation. 3rd
ed. London & New York: Routledge.
9. Vlahov, S., & Florin, S. (1980). Непереводимое в переводе [Untranslatable
in Translation]. Москва: Международные отношения.
10. Otajanova, L. (2023). Tarixiy asarlar tarjimasida kiyim-kechak
leksemasining ifodalanishi. (2023.7), 125–128.
11. Munis Xorazmiy, Ogahiy. Firdavs ul-iqbol. Toshkent: G‘afur G‘ulom
nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1981.
12. Раҳматуллаев, Ш. (2006). Ўзбек тилининг изоҳли фразеологик луғати.
Тошкент: Ўқитувчи.
13. O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. (2002–2005). O‘zbekiston Milliy
Ensiklopediyasi. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy
nashriyoti.
14. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. (2006–2008). O‘zbek tilining
izohli lug‘ati. 5-jild. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
