OLIY TA'LIM MUASSASALARIDA SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODOLOGIYASI
Keywords:
Kalit so'zlar: iqtisodiy samaradorlik; investitsiyalar qaytimi (ROI); xarajat- foyda tahlili; sun'iy intellekt; baholash metodologiyasi; entropiya-TOPSIS; oliy ta'lim muassasasiAbstract
Annotatsiya; Maqolada oliy ta'lim muassasalari (OTM) boshqaruviga sun'iy
intellekt texnologiyalarini joriy etishning iqtisodiy samaradorligini baholashning yaxlit
metodologik asosi taklif etilgan. Tadqiqotning maqsadi — xarajat-foyda tahlili (cost-
benefit analysis), investitsiyalar qaytimi (ROI) va ko'p mezonli baholash usullarini
birlashtiruvchi, OTMlar sharoitiga moslashtirilgan baholash metodologiyasini ishlab
chiqishdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida qiyosiy tahlil, iqtisodiy-matematik
modellashtirish va stsenariy tahlili usullaridan foydalanilgan. Natijada AI
loyihalarining xarajat va foyda ko'rsatkichlari tizimlashtirilgan, investitsiyalar
qaytimini hisoblash formulalari va ko'p mezonli entropiya-TOPSIS asosidagi kompozit
baholash yondashuvi taklif etilgan hamda illyustrativ hisob-kitob misolida
metodologiya amaliy sinovdan o'tkazilgan. Xulosa qilib aytish mumkinki, taklif etilgan
metodologiya OTM rahbariyatiga AI investitsiyalari bo'yicha qarorlarni ilmiy
asoslangan holda qabul qilish imkonini beradi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
- O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son
“Sun'iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini
tasdiqlash to'g'risida”gi Qarori.
[1] Ng A., Cheung C.F. Economics of AI and Sustainability in Industry 5.0:
Quest for Entrepreneurial and Organizational Intelligence Under Creative Destruction
// Sustainability. – 2026. – Vol. 18, No. 12. – Art. 6086.
[2] Alsebai Mohamed M.M., Henni M.D., Alsayed Sorour N.A. Integrating
Digital and AI-Driven Productivity into National Accounts: A Systemic Analysis of
Economic Impacts in Emerging and Advanced Economies // Sustainability. – 2026. –
Vol. 18, No. 2. – Art. 878.
[3] Zhao J., Li Q., Chen J. The Impacts of the Digital Economy on the
Development of Higher Education in China // Sustainability. – 2025. – Vol. 17, No.
24. – Art. 11266.
[4] Leal Filho W., Ribeiro P.C.C., Mazutti J., Salvia A.L., Marcolin C.B.,
Borsatto J.M.L.S., Sharifi A., Sierra J., Luetz J., Pretorius R., Trevisan L.V. Using
artificial intelligence to implement the UN sustainable development goals at higher
education institutions // International Journal of Sustainable Development & World
Ecology. – 2024. – Vol. 31, No. 6. – P. 1-16.
Foydalanilgan veb-saytlar ro'yxati:
- www.stat.uz – O'zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo'mitasi.
- www.gov.uz/oz/edu – Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi.
