O‘SMIR QIZLARDA TUXUMDON POLIKISTOZ SINDROMINING PATOGENETIK MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: tuxumdon polikistoz sindromi, o‘smir qizlar, insulin rezistentligi, giperandrogenemiya, gipotalamus-gipofiz-tuxumdon o‘qi, oksidlovchi stress, surunkali yallig‘lanish, metabolik sindrom.Abstract
Annotatsiya
Tuxumdon polikistoz sindromi (TPKS) reproduktiv yoshdagi ayollar orasida
eng ko‘p uchraydigan endokrin-metabolik kasalliklardan biri bo‘lib, ko‘pincha
o‘smirlik davrida shakllana boshlaydi. Sindrom giperandrogenemiya, ovulyatsiya
buzilishi va tuxumdonlarning polikistik morfologiyasi bilan tavsiflanadi. So‘nggi
yillarda TPKS rivojlanishida genetik moyillik, insulin rezistentligi, gormonal
disbalans, surunkali past darajadagi yallig‘lanish, oksidlovchi stress hamda ichak
mikrobiotasi o‘zgarishlarining o‘zaro bog‘liq roli aniqlanmoqda. O‘smirlik davrida
gipotalamus–gipofiz–tuxumdon o‘qining yetilish jarayoni davom etayotganligi sababli
ushbu davrda sindromni tashxislash va patogenetik mexanizmlarini tushunish alohida
ahamiyatga ega. Mazkur maqolada o‘smir qizlarda tuxumdon polikistoz sindromining
rivojlanish mexanizmlari, molekulyar va endokrin asoslari hamda zamonaviy ilmiy
qarashlar tahlil qilingan.
References
1. Teede H.J., Misso M.L., Costello M.F. et al. Recommendations from the
2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of
Polycystic Ovary Syndrome. Human Reproduction. 2023.
2. Azziz R., Carmina E., Chen Z. et al. Polycystic ovary syndrome. Nature
Reviews Disease Primers. 2016;2:16057.
3. Rosenfield R.L., Ehrmann D.A. The Pathogenesis of Polycystic Ovary
Syndrome. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2016;101(11):4197–
4205.
4. Peña A.S., Witchel S.F., Hoeger K.M. et al. Criteria for Diagnosis of
Polycystic Ovary Syndrome during Adolescence. Pediatrics. 2020;146(5):e20201021.
5. Escobar-Morreale H.F. Polycystic ovary syndrome: definition, aetiology,
diagnosis and treatment. Nature Reviews Endocrinology. 2018;14(5):270–284.
6. Goodman N.F., Cobin R.H., Futterweit W. et al. American Association of
Clinical Endocrinologists Clinical Practice Guidelines for PCOS. Endocrine Practice.
2015;21(Suppl.1):1–46.
7. Legro R.S. Evaluation and treatment of polycystic ovary syndrome. New
England Journal of Medicine. 2023;388:188–199.
8. Balen A.H. Polycystic Ovary Syndrome: A Practical Guide. CRC Press;
2022.
9. Williams Textbook of Endocrinology. 15th ed. Elsevier; 2024.
10. Speroff L., Fritz M.A. Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility.
9th ed. Wolters Kluwer; 2020.
11. Yen and Jaffe's Reproductive Endocrinology. 9th ed. Elsevier; 2024.
12. Witchel S.F., Oberfield S.E., Peña A.S. Polycystic Ovary Syndrome in
Adolescents. Endocrine Reviews. 2019;40(3):817–858.
13. Ibáñez L., Oberfield S.E., Witchel S. et al. An International Consortium
Update on Adolescent PCOS. Hormone Research in Paediatrics. 2017;88:371–395.
14. Rotterdam ESHRE/ASRM Consensus Workshop Group. Revised
consensus on diagnostic criteria for PCOS. Human Reproduction. 2004;19(1):41–47.
15. Goodman H.M. Basic Medical Endocrinology. 5th ed. Academic Press;
2020.