PEDAGOGIK FAOLIYATDA ANALITIK BAHOLASH METODLARINI QO‘LLASH
Abstract
KIRISH. “Baholash – bu o‘quvchining kelajagini ochuvchi kalit” Tasavvur
qiling: 2030-yilda sinfga kirgan o‘qituvchi o‘quvchilarning har bir harakatini real
vaqtda kuzatadi. Sun’iy intellekt (AI) ularning nafaqat to‘g‘ri javoblarini, balki fikrlash
jarayonini, hissiy holatini va hatto chalkashuv nuqtalarini ham tahlil qiladi. Bu
fantastika emas – bugungi kunning haqiqati.
Zamonaviy pedagogik faoliyatda analitik baholash oddiy “5 baho” qo‘yishdan
ancha o‘tib ketgan. U o‘quvchilarni shaxs sifatida tahlil qilish, zaif tomonlarini
bashorat qilish va har bir bolaga mos “o‘sish traektoriyasi”ni yaratish san’atiga
aylangan. Ushbu maqola sizni analitik baholashning eng qiziqarli, innovatsion va
takrorlanmas usullari bilan tanishtiradi. Analitik baholashning negizi Blum
taksonomiyasi va Vygotskiyning yaqin rivojlanish zonasi tushunchalarida yotadi.
Ammo 2025–2026-yillarda bu asoslar Learning Analytics, AI-driven personalization
va Stealth Assessment (yashirin baholash) kabi yangi qatlamlar bilan boyimoqda [1].
Formative baholash endi real vaqtda ishlaydi: o‘quvchi loyihani bajarayotganda AI
uning qarorlarini tahlil qilib, darhol maslahat beradi. Summative baholash esa ko‘p
o‘lchovli – bilim + ko‘nikma + emotsional intellekt + ijodkorlikni birlashtiradi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Baydjanov B.X. Talabalarning informatsion-analitik kompetentligini
rivojlantirishda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish // Ilmiy jurnal. 2026.
2. Okoye K. et al. Towards teaching analytics... // PMC. 2021.
3. Renò V. Learning Analytics: Analysis of Methods for Online Assessment //
Applied Sciences. 2022.
4. O‘zbekiston Respublikasi ta’lim hujjatlari va xalqaro tadqiqotlar (PISA,
UNESCO).
