QISHLOQ X O‘JALIGIDA BARQAROR LOYIHALARNING KLIMAT O‘ZGARISHIGA MOSLASHISH MODELI
Keywords:
Qishloq xo‘jaligida iqlim o‘zgarishiga moslashish maqsadida barqaror loyihalarni amalga oshirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy agrotexnologiyalar va raqamli boshqaruv tizimlari orqali suv va resurslardan samarali foydalanish imkoniyati kengaymoqda. Ayniqsa tomchilatib sug‘orish texnologiyasidan foydalanish suv sarfini 40–50 foizgacha kamaytiradi hamda hosildorlikni 20–30 foiz oshirish imkonini beradi. Oddiy sug‘orish tizimida bir gektar maydon uchun o‘rtacha 10–12 ming kub metr suv sarflansa, tomchilatib sug‘orishda bu ko‘rsatkich 5–6 ming kub metrni tashkil etadi. 2025-yilga kelib O‘zbekistonda 1 million gektardan ortiq maydonda suv tejovchi texnologiyalar joriy etilgan bo‘lib, yiliga 2,5 milliard kub metr suv iqtisod qilinmoqda.Abstract
Iqlim o‘zgarishi bugungi kunda qishloq xo‘jaligi tarmog‘iga eng katta ta’sir
ko‘rsatayotgan global muammolardan biri hisoblanadi. Dunyo miqyosida o‘rtacha
haroratning ortishi, suv resurslarining kamayishi, qurg‘oqchilik va cho‘llanish
jarayonlarining kuchayishi agrar ishlab chiqarish samaradorligiga salbiy ta’sir
ko‘rsatmoqda. BMTning FAO tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, keyingi 30 yil
davomida global harorat o‘rtacha 1,1 °C ga oshgan bo‘lib, bu oziq-ovqat xavfsizligi
uchun jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Markaziy Osiyo hududida, ayniqsa O‘zbekistonda,
suv taqchilligi va yuqori harorat tufayli qishloq xo‘jaligi mahsulotlari hosildorligi
pasayib bormoqda. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatda suv resurslari hajmi
so‘nggi 15 yil davomida 20–25 foizga kamaygan va ayrim hududlarda hosildorlik 10
15 foizgacha qisqargan.
References
1.
Mirziyoyeva, S. Sh. O‘zbekistonda barqaror qishloq xo‘jaligi va yashil
iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish istiqbollari : Monografiya / S. Sh. Mirziyoyeva. –
Toshkent : Iqtisodiyot, 2022. – 180 b.
2.
Ahmedov, J. A. Raqamli agrotexnologiyalar va sun’iy intellekt
tizimlarining qishloq xo‘jaligi samaradorligini oshirishdagi roli / J. A. Ahmedov, B.
R. Karimov // O‘zbekiston agrar fani xabarnomasi. – Toshkent, 2024. – № 3 (11). – B.
88–95.
3.
FAO. Climate Change and Food Security in Central Asia: Challenges and
Adaptation Models. Rome : Food and Agriculture Organization of the United Nations,
2023. – 112 p.
4.
Tursunov, S. M. Suv tejovchi texnologiyalar – agrar tarmoq
barqarorligining asosi / S. M. Tursunov. – Samarqand : Zarafshon, 2021. – 210 b.
5.
World Bank. Uzbekistan Agriculture Sector Risk Assessment: Climate
Change Adaptation and Logistics Modernization. – Washington, D.C. : World Bank
Group, 2025. – 85 p.
