O‘SMIRLARDA ARTERIAL GIPERTENZIYA DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI
Keywords:
o„smirlar, arterial gipertenziya, epidemiologiya, persentil jadvallari, ikkilamchi gipertenziya, xalqaro standartlar, qon bosimi persentillari, epidemiologiya, etiologiya, patogenez, ikkilamchi gipertenziya.Abstract
Ushbu maqolada o„smirlar orasida arterial gipertenziya (AG)
muammosining dolzarbligi, xalqaro statistik ma‟lumotlar asosida kasallikning
tarqalish ko„rsatkichlari, etiologik omillar, patogenetik mexanizmlar va zamonaviy
diagnostika yondashuvlari tahlil qilindi.
JSST va NHANES (2017-2020)
ma‟lumotlariga ko„ra, dunyo bo„yicha 12-19 yoshdagi o„smirlarning 11,2 foizida
arterial qon bosimi 95-persentildan yuqori aniqlangan. AQShda o„tkazilgan ko„p
markazli tadqiqotlar o„smirlarda AG tarqalishini 8-15% atrofida baholaydi,
O„zbekistonda esa bu ko„rsatkich 8-12% ni tashkil etadi. Semizlik bilan og„rigan
o„smirlarda AG tarqalishi 24,8% gacha oshadi (normal tana vaznli o„smirlarda 4,5%
ga nisbatan). Ikkilamchi AG sabablari orasida buyrak parenximatoz kasalliklari (55
60%), renovaskulyar patologiyalar (10-15%) va endokrin kasalliklar (10-12%)
yetakchi o„rin egallaydi. Essensial AG asosan 16-18 yoshli o„smirlarda, asosan
ortiqcha tana vazni (OR=3,2) va oilaviy moyillik (OR=3,5-4,0) bilan bog„liq holda
rivojlanadi.
O„smirlarda AG ertapishloq diagnostikani, yosh, jins va bo„yga
moslashtirilgan persentil jadvallaridan foydalanishni, 24 soatlik qon bosimi
monitoringini va ikkilamchi sabablarni o„z vaqtida aniqlashni talab qiladi.
References
1.
2.
Second Task Force on Blood Pressure Control in Children, 1987
M.Ya.Studenikin
klassifikatsiyasi
3. – Gipertonik turdagi tomirlar vegetodistoniyasi
Qudratillayeva S.K., Saidrasulova G.B., Bafoyeva Z.O. – Postmenopauza
davridagi ayollarda arterial gipertenziyaning kechishi
4.
Flynn J.T. va boshq. – Clinical Practice Guideline for Screening and
Management of High Blood Pressure in Children and Adolescents (AAP, 2017)
