DORIVOR OʻSIMLIKLARNING BIOLOGIK FAOL MODDALARI VA ULARDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
dorivor oʻsimliklar, biologik faol moddalar, ikkilamchi metabolitlar, alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, efir moylari, fitoterapiya, standartlashtirish.Abstract
Ushbu maqolada dorivor oʻsimliklarning biologik faol moddalari — alkaloidlar,
glikozidlar, flavonoidlar, terpenoidlar, fenol birikmalari, vitaminlar va boshqa
ikkilamchi metabolitlarning tarkibi, farmakologik xususiyatlari hamda ulardan
amaliyotda foydalanish istiqbollari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda
biologik faol moddalarning asosiy guruhlari ularning kimyoviy tabiati, tarqalishi va
tibbiy ahamiyati boʻyicha tasniflanib, Oʻzbekiston florasidagi dorivor turlardan
misollar keltirildi. Maqolada fitokimyoviy standartlashtirish, madaniy holda
yetishtirish, biotexnologik usullar va xomashyo resurslarini muhofaza qilish
masalalari koʻrib chiqiladi. Ishning maqsadi dorivor oʻsimliklar biologik faol
moddalarining ilmiy va amaliy ahamiyatini ochib berish hamda ulardan
foydalanishning istiqbolli yoʻnalishlarini aniqlashdan iborat.
References
1. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari. 2-kitob. Toshkent: Oʻzbekiston SSR Fanlar
akademiyasi nashriyoti, 1956.
2. WHO Global Report on Traditional and Complementary Medicine 2019.
Geneva: World Health Organization, 2019.
3. Wink M. (ed.) Biochemistry of Plant Secondary Metabolism. Annual Plant
Reviews, Vol. 40. 2nd ed. Chichester: Wiley-Blackwell, 2010.
4. Newman D. J., Cragg G. M. Natural Products as Sources of New Drugs over
the Nearly Four Decades from 01/1981 to 09/2019 // Journal of Natural Products. 2020.
Vol. 83, No. 3. P. 770–803.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-apreldagi PQ-4670-son
qarori “Yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish, madaniy holda
yetishtirish, qayta ishlash va mavjud resurslardan oqilona foydalanish chora-tadbirlari
toʻgʻrisida”. Lex.uz rasmiy huquqiy axborot portali.
6. Evans W. C. Trease and Evans’ Pharmacognosy. 16th ed. Edinburgh: Saunders
Elsevier, 2009.
7. Heinrich M., Barnes J., Gibbons S., Williamson E. M. Fundamentals of
Pharmacognosy and Phytotherapy. 2nd ed. Edinburgh: Churchill Livingstone Elsevier,
2012.
