EKOTURIZMNI RIVOJLANTIRISHDA TABIIY-GEOGRAFIK OMILLARNING O‘RNI VA MUHOFAZA ETILADIGAN TABIIY HUDUDLARNING IMKONIYATLARI
Keywords:
ekoturizm, tabiiy-geografik omillar, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, biosfera qo‘riqxonasi, Ustyurt, Quyi Amudaryo, Qoraqalpog‘iston, barqaror turizm.Abstract
Maqolada ekoturizm rivojlanishida tabiiy-geografik omillarning
ahamiyati va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning (MEH) imkoniyatlari xorijiy,
MDH, O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston tadqiqotlari asosida tahlil qilinadi. Rasmiy
ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistonda MEH ulushi 2017-yilgacha 4,5 foizdan 2026-yil
mart oyiga kelib 15,7 foizga yetgan, bu taxminan 7,05 mln gektarga to‘g‘ri keladi.
Qoraqalpog‘istondagi uchta tahlil qilingan hudud (Janubiy Ustyurt, Barsakelmes,
Quyi Amudaryo) jami 1,80 mln gektar, ya’ni respublika maydonining taxminan 10,8
foizini tashkil etadi; Janubiy Ustyurt parkida rekreatsion zona atigi 4,8 foiz. Stsenariy
hisobi rekreatsion zonada yiliga 5–20 ming tashrif mos ravishda 7,2–28,8 kishi/km²
zichlik beradi. Xulosada ekoturizmni bosqichma-bosqich, tashrif chegaralarini
belgilagan holda rivojlantirish taklif etiladi.
References
1. Balmford A., Green J. M. H., Anderson M., Beresford J., Huang C.,
Naidoo R., Walpole M., Manica A. Walk on the Wild Side: Estimating the Global
Magnitude of Visits to Protected Areas // PLoS Biology. 2015. Vol. 13(2).
e1002074. DOI: 10.1371/journal.pbio.1002074.
2. MDH: (a) Слепнева Е. В., Лопатин М. Н., Чупикова Е. А. Туристско
рекреационное районирование северо-западной части Центральной Азии //
Известия Иркутского гос. ун-та. Серия «Науки о Земле». 2017. Т. 22. С. 104
123. https://izvestiageo.isu.ru/en/article/file?id=152; (b) Ecotourism in
Kyrgyzstan: 2025 data on visits to protected areas // Times of Central Asia.
https://timesca.com/tag/ecotourism/
3. O‘zbekiston rasmiy ma’lumotlari: (a) Day of Nature Reserves and
National Parks, 11.01.2026, https://gov.uz/en/eco/news/view/118668; (b) New
National Natural Parks Established in Uzbekistan, 02.04.2026,
https://gov.uz/en/eco/news/view/148822; (c) Milliy statistika qo‘mitasi,
O‘zbekiston hududi (It’s interesting), https://stat.uz/en/press-center/speeches-and
statements-by-management/36-press-center/5631-it-s-interesting
4. O‘zbekiston ilmiy ishlari: (a) Ecological significance and ecotourism
opportunities of natural protected areas of Surkhandarya and Kashkadarya
Provinces, Uzbekistan // E3S Web of Conferences. 2025. Vol. 670. Art. 05020.
DOI: 10.1051/e3sconf/202567005020; (b) Ekoturizm va MEH bo‘yicha maqola //
Buxoro davlat universiteti jurnali.
