ZRR BO‘LGAN BOLALARDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI: ETIOLOGIYA, DIAGNOSTIKA VA KORREKSION RIVOJLANTIRUVCHI YONDASHUVLAR
Keywords:
ZRR, rivojlanish kechikishi, global rivojlanish kechikishi, kognitiv rivojlanish, nutq, til, diqqat, xotira, tafakkur, adaptiv xulq, diagnostika, korreksiya, erta aralashuv.Abstract
Mazkur maqolada bolalarda psixik rivojlanishning kechikishi bilan bog‘liq
rivojlanish xususiyatlari ilmiy va klinik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Rivojlanish
kechikishi alohida bitta belgi emas, balki bolaning bir yoki bir nechta rivojlanish
sohalarida yoshiga kutiladigan ko‘nikmalarni egallash sur’atining sekinlashuvi bilan
namoyon bo‘lishi mumkin. Maqolada global rivojlanish kechikishi tushunchasi, uning
nutq-til, yirik va mayda motorika, kognitiv, ijtimoiy-emotsional hamda adaptiv
faoliyat bilan aloqasi yoritiladi. Etiologik omillar, jumladan genetik, prenatal,
perinatal, nevrologik, metabolik va ayrim ekologik omillar ko‘rib chiqiladi.
Diagnostika jarayonida rivojlanish anamnezi, fizik va nevrologik ko‘rik, eshitish va
ko‘rish tekshiruvi, rivojlanish skriningi hamda zarur hollarda genetik, metabolik va
neyroimaging tekshiruvlarning o‘rni tahlil qilinadi. Korreksion-rivojlantiruvchi
yordam bolaning individual profiliga asoslanishi, logopedik, maxsus pedagogik,
psixologik va tibbiy yondashuvlar o‘zaro muvofiqlashtirilishi zarurligi asoslanadi.
References
World Health Organization. Clinical Descriptions and Diagnostic
Requirements for ICD-11 Mental, Behavioural and Neurodevelopmental Disorders.
Lipkin P.H., Macias M.M. Promoting Optimal Development: Identifying
Infants and Young Children With Developmental Disorders Through Developmental
Surveillance and Screening. Pediatrics.
Rodan L.H., Stoler J., Chen E., Geleske T. va boshqalar. Genetic Evaluation
of the Child With Intellectual Disability or Global Developmental Delay: Clinical
Report. Pediatrics.
