AVTOMOBIL KUZOV DETALLARINI SAQLASH VA TASHISH UCHUN ERGONOMIK TRANSPORT-STELLAJ KONSTRUKSIYASINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
avtomobil kuzovi, kuzov detali, transport-stellaj, ichki logistika, ergonomika, yuklama, konstruktiv mustahkamlik, himoya qoplamasi, ishlab chiqarish samaradorligi.Abstract
Maqolada avtomobilsozlik korxonalarida kuzov detallarini
vaqtincha saqlash va ishlab chiqarish uchastkalari o‘rtasida tashish jarayonlarini
takomillashtirish masalasi ko‘rib chiqiladi. Detallarning shakli, sirt qoplamasi va
geometrik aniqligini saqlash, ishchi xavfsizligini ta’minlash hamda ichki logistika
vaqtini qisqartirishga xizmat qiluvchi ergonomik transport-stellajga qo‘yiladigan
asosiy talablar tizimlashtirilgan. Konstruksiyani ishlab chiqishda modul tuzilma,
sozlanadigan tayanchlar, yumshoq himoya qoplamalari, qulflanadigan g‘ildiraklar va
yukni barqaror joylashtirish tamoyillari asos qilib olinadi. Shuningdek, yuklama
taqsimoti va tayanch elementidagi kuchlanishni baholash uchun namunaviy
muhandislik hisobi keltiriladi. Hisobdagi sonlar usulni tushuntirish uchun shartli
misol bo‘lib, tayyor konstruksiyaning sinov natijasi sifatida talqin qilinmasligi lozim.
Taklif etilayotgan yondashuv ishlab chiqarishdagi shikastlanish xavfini kamaytirish,
joydan oqilona foydalanish va texnologik oqimni tartibga solishga yordam berishi
mumkin. Yakuniy o‘lchamlar, material va yuk ko‘tarish qobiliyati real detal
geometriyasi, korxona sharoiti hamda mustahkamlik sinovlari asosida aniqlanishi
kerak.
References
[1] O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi. Ilmiy nashrlarga
qo‘yiladigan talablar va tavsiya etilgan ilmiy nashrlar bo‘yicha ma’lumotlar.
https://oak.uz/ (murojaat sanasi: 16.10.2026).
[2] International Organization for Standardization. ISO 6385:2016. Ergonomics
principles in the design of work systems. Geneva: ISO, 2016.
[3] International Organization for Standardization. ISO 12100:2010. Safety of
machinery — General principles for design — Risk assessment and risk reduction.
Geneva: ISO, 2010.
[4]
International Organization for Standardization. ISO 11228-1:2021.
Ergonomics — Manual handling — Part 1: Lifting, lowering and carrying. Geneva: ISO,
2021.
[5] Groover M. P. Automation, Production Systems, and Computer-Integrated
Manufacturing. 4th ed. Pearson, 2015.
[6] Kalpakjian S., Schmid S. R. Manufacturing Engineering and Technology. 7th
ed. Pearson, 2014.
[7] Budynas R. G., Nisbett J. K. Shigley’s Mechanical Engineering Design. 11th ed.
McGraw-Hill, 2020.
[8] International Organization for Standardization. ISO 9001:2015. Quality
management systems — Requirements. Geneva: ISO, 2015