OLIY TA‘LIM TRANSFORMATSIYASIDA TARJIMA IMKONIYATLARI, LINGVISTIK AKADEMIK XAVFLAR VA STRATEGIK BOSHQARUV TIZIMI
Keywords:
Algoritmik shaffoflik, akademik tarjima, lingvistik adolat, AI-matn detektorlari, oliy ta’lim, O‘zbekiston.Abstract
Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida generativ sun’iy intellekt
(GenAI) vositalaridan akademik tarjima va chet tillarini o‘zlashtirishda
foydalanishning imkoniyatlari hamda xavf-xatarlari tahlil qilinadi. GenAI o‘zbek
tilidagi ilmiy resurslar tanqisligini xalqaro adabiyotlarni tezkor tarjima qilish orqali hal
etishga yo‘l ochsa-da, kognitiv passivlik, sun’iy intellekt gallyutsinatsiyalari va AI
detektorlarining chet tili mualliflariga nisbatan noto‘g‘ri plagiat ayblovlarini qo‘yishi
kabi lingvistik xavflarni yuzaga keltirmoqda. Maqolada xalqaro tashkilotlar
(YUNESKO, IHTT, YeI) prinsiplari asosida universitetlar uchun lingvistik va
akademik boshqaruvning to‘rt ustunli modeli taklif etilgan va u O‘zbekiston oliy
ta’limi kontekstiga moslashtirilgan.
References
1.
European Union (2024). Regulation (EU) 2024/1689 laying down
harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act).
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2020). "Raqamli
O‘zbekiston – 2030" strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-6079-son Farmoni.
3.
Liang, W., Yuksekgonul, M., Mao, Y., Wu, E., & Zou, J. (2023).
GPT detectors are biased against non-native English writers. Patterns, 4(7),
100779.
4.
Noy, S., & Zhang, W. (2023). Experimental evidence on the
productivity effects of generative artificial intelligence. Science, 381(6654),
187–192.
