O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI KONSTITUTSIYASIDA INSON HUQUQ VA ERKINLIKLARINING KAFOLATLARI
Keywords:
nson huquqlari, fuqaro huquqlari, huquq va erkinliklar kafolati, konstitutsiyaviy kafolat, huquqiy davlat, inson qadri, sud orqali himoya, sud himoyasi huquqi, mustaqil va xolis sud, davlat organlari faoliyati ustidan sud nazorati, davlat organlarining harakatsizligi, xalqaro huquqiy himoya, inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar.Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining X
bobida mustahkamlangan inson hamda fuqaroning huquq va erkinliklari kafolatlari,
xususan, 54–57-moddalarda nazarda tutilgan konstitutsiyaviy-huquqiy normalarning
mazmun-mohiyati va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Unda insonning huquq va
erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadi sifatida e’tirof etilishi, davlatning
inson huquqlarini ta’minlash va himoya qilish borasidagi konstitutsiyaviy
majburiyatlari, har bir shaxsning o‘z huquq va erkinliklarini qonunda taqiqlanmagan
barcha usullar bilan himoya qilish huquqi hamda sud orqali samarali himoyalanish
kafolatlari yoritilgan. Shuningdek, davlat organlari va mansabdor shaxslarning
qonunga xilof qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi ustidan sudga shikoyat qilish,
buzilgan huquq va erkinliklarni vakolatli, mustaqil va xolis sud tomonidan tiklash,
ichki huquqiy himoya vositalari tugaganidan so‘ng xalqaro inson huquqlari
organlariga murojaat qilish hamda davlat organlarining noqonuniy faoliyati
natijasida yetkazilgan zararni davlat tomonidan qoplash masalalariga huquqiy baho
berilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprel.
54–57-moddalar.
2. Kudryavtsev I.V., Palacheva M.B. “Inson huquqlarining qonunchilik
kafolatlari sohasidagi davlat siyosatining dolzarb muammolari”. Yurisprudensiya,
Toshkent davlat yuridik universiteti.
3. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. BMT Bosh Assambleyasining
217 A (III)-rezolyutsiyasi, 1948-yil 10-dekabr, 8 va 10-moddalar.
4. Subanov O.S. “Inson huquqlarini himoya qilishning milliy va xalqaro
mexanizmi”. Modern Science and Research, 2024, Vol. 3, Issue 11, 591–596-betlar.
DOI: 10.5281/zenodo.14251653.
5. O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali. “Sud himoyasida bo‘lish
huquqi”.
6. Fuqaroviy va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt. BMT Bosh
Assambleyasining 2200 A (XXI)-rezolyutsiyasi, 1966-yil 16-dekabr, 14-modda.
7. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1995-yil 31-avgustdagi 127-I-son
“1966-yil 16-dekabrdagi Fuqaroviy va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro paktga
qo‘shilish haqida”gi qarori.
8. Sudyalar odobining Bangalor prinsiplari. BMT Iqtisodiy va Ijtimoiy
Kengashining 2006/23-son rezolyutsiyasi bilan tasdiqlangan.
9. Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi. “Yangi
tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi inson huquq va erkinliklarini
ta’minlash kafolatlarini kengaytirdi”.
10. O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 15-noyabrdagi O‘RQ–1002-son
“O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili
(ombudsman) to‘g‘risida”gi Qonuni.
11. O‘sha manba, Ombudsman faoliyatining asosiy prinsiplari to‘g‘risidagi
qoidalar.
12. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 15-oktabrdagi O‘RQ–641-son
“Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni.
