O‘ZBEK XALQ ERTAKLARI VOSITASIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA MILLIY QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Keywords:
o‘zbek xalq ertaklari, «Uch og‘ayni botirlar», milliy qadriyatlar, otaning o‘giti, xalq pedagogikasi, axloqiy tarbiya, mehnatsevarlik, kamtarlik, jasorat, mustaqillik.Abstract
Maqolada o‘zbek xalq og‘zaki ijodining mashhur namunalaridan biri bo‘lgan
«Uch og‘ayni botirlar» ertagida ifodalangan milliy qadriyatlar tizimi otaning
farzandlariga bergan o‘gitlari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi ertak
matnidagi tarbiyaviy-axloqiy mazmunni aniqlash, o‘gitlarda aks etgan to‘g‘rilik,
kamtarlik, mehnatsevarlik, jasorat, mas’uliyat va mustaqil hayotga tayyorlik
g‘oyalarining mazmunini ochib berishdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi badiiy
matnni yaxlit tahlil qilish, mazmuniy tahlil va qiyosiy-tipologik yondashuvga tayandi.
Tahlil jarayonida otaning farzandlarini jismonan chiniqtirish, hayotiy hunar va
mahoratga o‘rgatish hamda qo‘rqmaslik ruhida tarbiyalashga qaratilgan faoliyati
kompleks tarbiya modeli sifatida talqin qilindi. Natijalar ertakdagi uch asosiy o‘git —
to‘g‘ri bo‘lish, maqtanchoqlikdan yiroq turish va dangasalikdan saqlanish — o‘zbek
xalq pedagogikasidagi halollik, kamtarlik va mehnatsevarlik qadriyatlari bilan uzviy
bog‘langanini ko‘rsatdi. Shuningdek, botirlarning safarga chiqishi, navbat bilan
qorovullik qilishi va sinovlarni mustaqil yengib o‘tishi jasorat, mas’uliyat, hamjihatlik
va mustaqillik g‘oyalarining badiiy ifodasi sifatida baholandi. Xulosa sifatida mazkur
ertakdan ta’lim-tarbiya jarayonida milliy qadriyatlarni anglatish, axloqiy
References
Imomov, K., Mirzayev, T., Sarimsoqov, B., & Safarov, O. (1990). O‘zbek xalq
og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi.
“Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi
Qonuni. (2019). O‘RQ-595, 16.12.2019.
Propp, V. Y. (1968). Morphology of the folktale (2nd ed.; L. Scott, Trans.).
Austin: University of Texas Press. (Original work published 1928)
Thompson, S. (1946). The folktale. New York: Dryden Press.
Uch og‘ayni botirlar: O‘zbek xalq ertagi. (n.d.). Toshkent.
