METROPOLITEN TUNNEL QOPLAMALARINING YONGʻINGA CHIDAMLILIGI: SOʻNGGI TADQIQOTLAR SHARHI VA AMALIY YOʻNALISHLAR
Keywords:
This review analyses international studies (2021–2026) on the fire resistance of reinforced-concrete metro tunnel linings, particularly precast segmental shield tunnels. The main hazards are explosive spalling, exposure of reinforcement, joint degradation and loss of residual strength. The literature indicates that explosiveAbstract
Maqolada metropoliten tunnellarining temirbeton qoplamalari (ayniqsa yigʻma
segmentli shield-tunnellar) yongʻin taʼsiriga chidamliligi boʻyicha 2021–2026
yillardagi xalqaro tadqiqotlar tahlil qilingan. Asosiy xavf — yuqori haroratda
betonning portlovchi koʻchishi (spalling), armaturaning ochilib qolishi, qoplama
choklarining va qoldiq mustahkamligining pasayishi. Sharh natijalariga koʻra, portlash
tarzidagi koʻchish isitish boshlangandan taxminan 6–20 daqiqa ichida, beton harorati
170–500 °C oraligʻida roʻy beradi; polipropilen tolalar bilan dispers armaturalash va
maxsus yongʻinga chidamli yoki issiqlik izolyatsiyalovchi kompozitlar koʻchish
xavfini kamaytiradi; yuklama darajasi koʻchishni kuchaytiradi; yongʻindan keyin
qoplama holatini baholash uchun faqat qoldiq mustahkamlik yetarli emas, koʻchish
chuqurligi ham hisobga olinishi lozim. Maqola oxirida loyihalash, sinash va
ekspluatatsiya boʻyicha amaliy yoʻnalishlar umumlashtirilgan.
References
1.
Zhang X., Jiang Y., Wu X. va boshq. AIoT-enabled digital twin
system for smart tunnel fire safety management // Developments in the Built
Environment. 2024. Vol. 18. Art. 100381. DOI: 10.1016/j.dibe.2024.100381.
2.
Alhawat M. va boshq. Assessing the Quality of Concrete Tunnel
Lining Exposed to Tunnel Fire through Residual Compressive Strength //
Advances in Civil Engineering. 2023. Art. 9735496. DOI:
10.1155/2023/9735496.
3.
Zhang G., Zhang W., Zhang X., Shangguan D., Ling T., Guan L.
Evaluation on fire resistance of composite segmental lining for shield tunnel //
Tunnelling and Underground Space Technology. 2023. Vol. 131. Art. 104781.
4.
Fire-Insulating Cementitious Composite for Tunnel Structures:
Performance and Fire Tests // Fire Technology. 2025. DOI: 10.1007/s10694
025-01811-0.
