KIYIK O‘T (ZIZIPHORA L.) O‘SIMLIGINING MORFOLOGIK ANATOMIK TUZILISHI VA BIOLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Ziziphora L., kiyik o‘t, morfologiya, poya anatomiyasi, barg mezofilli, efir moyi bezchalari, trixomalar, kserofit moslashuv, dorivor xomashyo, farmatsevtika.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasiga
mansub istiqbolli dorivor o‘simlik sanalgan kiyik o‘t (Ziziphora L.) turkumi
vakillarining batafsil morfologik va anatomik tuzilish xususiyatlari kompleks ravishda
tadqiq etilgan. Tadqiqot obyekti sifatida O‘zbekiston florasining tog‘li va adir
mintaqalarida keng tarqalgan turlari olindi va ularning vegetativ hamda generativ
organlari mikroskopik tahlildan o‘tkazildi. Maqolada o‘simlikning qurg‘oqchil
(ksenofit) va yuqori insolyatsiya sharoitlariga strukturaviy moslashish mexanizmlari,
xususan, barg va poya epidermisidagi efir moyi ajratuvchi sekretsiya tizimining
(bezchalar va trixomalar) tuzilishi chuqur yoritilgan. Olingan natijalar kiyik o‘t
xomashyosining dorivorlik xususiyatlarini standartlashtirish va sifatini nazorat
qilishda diagnostik anatomik markerlar sifatida xizmat qiladi. Shuningdek, turkum
turlarining bioekologik xususiyatlari, tabiiy resurslari va madaniylashtirish istiqbollari
tahlil qilingan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Florasi. 5-jild. – Toshkent: Fan nashriyoti, 1961. – B. 312
320.
2. Pratov U.P., Nabiyev M.M. O‘zbekiston yuksak o‘simliklari zamonaviy tizimining
qisqacha ocherki. – Toshkent: O‘qituvchi, 2007. – B. 142.
3. Karimova L. F., Salimova G. A. “Kiyiko‘t (Zizifora)ning morfologiyasi, dorivorlik
xususiyatlari va madaniylashtirish asoslari” // Academic Research in Educational
Sciences, 2021. №2. – B. 45-52.
4. Shodiqulova G.B., Ro‘ziyeva G.T. “Kiyiko‘tining xalq xo‘jaligidagi ahamiyati va
tibbiyotda ishlatilishi” // Universal Publishings, 2024. №4. – B. 89-96.
5. Esau K. Anatomy of Seed Plants. – New York: John Wiley & Sons, 1977. – P. 550.
6. Metcalfe C.R., Chalk L. Anatomy of the Dicotyledons. Vol. 2. – Oxford: Clarendon
Press, 1950. – P. 1041-1053.
7. Tojibaev K.Sh. Flora of the South-Western Tian-Shan. – Tashkent: Navruz, 2010. –
P. 210.
