QANDLI DIABET KASALLIGI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GAPTOGLOBIN GENOTIPI VA YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI XAVFI BILAN BOG‘LIQ AHAMIYATI.
Keywords:
E vitamini diabetga chalingan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir hodisalarini kamaytirishi ko‘rsatilgan, ammo bunday terapiyani qo‘llashning xavfsizligi hali noma’lum. Ilgari glyukozani agressivroq nazorat qilishning foyda va xavflarini baholash uchun o'tkazilgan muhim tadqiqotning post-hoc tahlili shuni ko‘rsatdiki, diabet bilan kasallangan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir xavfini kamaytiruvchi foyda mavjud bo‘lishi mumkin, bu boshqa genotipli bemorlarda kuzatilmaydi.Abstract
Gaptoglobin ( Hp) genetik jihatdan polimorf bo‘lib, uchta asosiy
genotipga ega: Hp 1-1, 2-1 va 2-2. Har bir genotip fenotipik jihatdan Hp tuzilishi va
uning asosiy funksiyasi-eski qizil qon hujayralaridan (eritrotsitlardan) bo‘shagan erkin
gemoglobinni (Hb) yo‘q qilish qobiliyati bilan farq qiladi. Qandli diabet bilan
kasallangan bemorlarda 2-2 genotip mavjud bo‘lsa, ularning yurak-qon tomir
kasalliklari xavfi boshqa genotiplar yoki diabet bo‘lmagan bemorlarga nisbatan yuqori
bo‘lishi mumkin. Bu xavf glyukozani nazorat qilish darajasi yomonlashganda yanada
oshadi. Ushbu xavfning aniq mexanizmi noma’lum bo‘lsa-da, bir nechta taklif qilingan
sabablar mavjud.
References
1. American Diabetes Association. Cardiovascular disease and risk management:
Standards of medical care in diabetes-2020. Diabetes Care. 2020;43(Suppl
1):S111-S134.
2. Costacou T, Levy AP. Haptoglobin genotype and its role in diabetic
cardiovascular disease. J Cardiovasc Transl Res. 2012;5(4):423-35.
3. MacKellar M, Vigerust DJ. Role of haptoglobin in health and disease: A focus
on diabetes. Clin Diabetes. 2016;34(3):148-57.
4. Asleh R, Levy AP. In vivo and in vitro studies establishing haptoglobin as a
major susceptibility gene for diabetic vascular disease. Vasc Health Risk Manag.
2005;1(1):19-28.
5. Langlois MR, Delanghe JR. Biological and clinical significance of haptoglobin
polymorphism in humans. Clin Chem. 1996;42(10):1589-600.
6. Asleh R, Marsh S, Shilkrut M, et al. Genetically determined heterogeneity in
hemoglobin scavenging and susceptibility to diabetic cardiovascular disease.
Circ Res. 2003;92(11):1193-200.
7. Levy AP, Hochberg I, Jablonski K, et al. Haptoglobin phenotype is an
independent risk factor for cardiovascular disease in individuals with diabetes:
The strong heart study. J Am Coll Cardiol. 2002;40(11):1984-990.