O‘ZBEK VA QORAQALPOQ O‘TOVSOZLIK SO‘Z/TERMINLARI LINGVISTIK TADQIQOT OBYEKTI SIFATIDA (MADANIYATLARARO ALOQA VOSITASI ASPEKTIDA)
Keywords:
O‘tovning qurilish materiallari, materiallarning turlari, xususiyati, vazifasi, ahamiyati, o‘tov materiallari bezaklari, to‘shanchi va shu kabi qator narsa predmetlarni anglatuvchi so‘z/terminlar so‘zlar mavjud. O‘tovsozlik leksikasi nafaqat lingvistik manbalar va og‘zaki nutq materiallari, shuningdek arxeologik, etnografik, badiiy-folkloristik tadqiqotlar natijalariga ham asoslangan holda tadqiq etiladi. Bu terminologik qatlamga oid materiallarni chuqur o‘rganish hamda ular bo‘yicha maxsus lingvistik tadqiqot olib borish lozim degan xulosaga kelish imkonini beradi. O‘zbek va qoraqalpoq tillarining o‘tovsozlik leksikasi til leksik sistemasida alohida o‘rin tutadi, qadimiy meros bilan bog‘liq muhim lingvistik qadriyat hisoblanadi. Zero, Soha leksikasidagi so‘zlar semantikasi, turli davrlarga oid lingvistik birliklar, tarixiy dialektal so‘zlarning ma’no ko‘lami o‘tov va u bilan bog‘liq so‘z/terminlarda aks etib kelgani holda, hozirga qadar ular ilmiy jihatdan keng ma’noda tadqiqot ob’ektiga aylanmagan.Abstract
O‘zbek va qoraqalpoq tillarining o‘tovsozlik terminologik tizimida faol ishlatib
kelinayotgan turli shakldagi terminlar mavjud. Ularning ba’zilari qadim davrlardayoq
maxsus termin sifatida qo‘llanib kelingan. O‘tovsozlik terminlari o‘zbek xalqi bilan
bir qatorda, qardosh qozoq, qoraqalpoq, qirg‘iz, uyg‘ur va turkman tillari vakillari
nutqida ham keng qo‘llanadi.
References
O‘tovning turkiy tipi leksik sistemasiga oid keng
ko‘lamda bajaril-gan tadqiqotlarning mavjud emasligi uni o‘rganishning
dolzarbligidan dalolat beradi.
O‘tovsozlik leksikasiga xos so‘zlarni tarixiy va ilmiy manbalar asosida tadqiq
etish lozim. Bu esa, tabiiyki, qadriyatlarga aloqador bo‘lgan ma’naviy-moddiy
merosni o‘rganish, ularning lingvistik xususiyatlariga oid o‘ziga xosliklarni tadqiq
etish hamda til lug‘at boyligi xazinasida tutgan o‘rnini belgilashdek dolzarb vazifa
bilan chambarchas bog‘liqdir.
