OGʻIR TOIFADAGI MAHALLALARDA JINOYATCHILIK DINAMIKASI VA UNI BARVAQT BARTARAF ETISHNING STRATEGIK YOʻNALISHLARI
Keywords:
Ogʻir mahalla, qizil hudud, jinoyatchilik tendensiyalari, dropperlik, kiber-firibgarlik, sintetik narkotiklar, CPTED, siniq oynalar nazariyasi, mahallabay profilaktika, jazo muqarrarligi.Abstract
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida kriminogen
vaziyati murakkab boʻlgan, “og‘ir” (qizil) toifaga kiritilgan mahallalardagi
huquqbuzarliklar dinamikasi va tarkibiy oʻzgarishlari eng soʻnggi empirik
maʼlumotlar 2024–2026-yillarda asosida tahlil qilingan. Mahallalarda anʼanaviy
huquqbuzarliklardan kiber-makonga va sintetik narkotiklar aylanmasiga koʻchayotgan
yashirin kriminogen drayverlar ochib berilgan. Ayniqsa, mahalla yoshlari oʻrtasida
ommalashayotgan bank kartalarini ijaraga berish va onlayn qimor (stavkalar) kabi
zamonaviy tahdidlarga qarshi kurashishning kriminologik mexanizmlari ishlab
chiqilgan. Xalqaro CPTED va “Siniq oynalar” nazariyalarini oʻzbek mahallabay
tizimiga joriy etish boʻyicha takliflar ilgari surilgan.
References
1.
UNODC Regional Office for Central Asia (2026). World Drug Report
2026: Trends in Synthetic Narcotics and Transnational Cybercrime Networks.
Tashkent. URL: https://www.unodc.org/
2.
Wilson, J. Q., & Kelling, G. L. (1982). Broken Windows: The Police and
Neighborhood Safety. The Atlantic Monthly, 249(3), 29-38.
3.
Abdurasulova, Q. R. (2024). Kriminologiya: Oliy oʻquv yurtlari uchun
darslik. Toshkent: IIV Akademiyasi.
4.
Gazeta.uz (2025). Oʻzbekistonda kiberxavfsizlik muammolari va bank
kartalari firibgarligi statistik tahlili. URL: https://www.gazeta.uz/oz/
