QURUQ VA ISSIQ IQLIMDA 3D-BOSMA TURAR-JOY BINOLARI UCHUN PASSIV ENERGIYA TEJAMKOR DIZAYN TAMOYILLARINI KOMPLEKS QO‘LLASH
Keywords:
3D-bosma qurilish, energiya tejamkor bino, passiv dizayn, quruq va issiq iqlim, tabiiy shamollatish, issiqlik massasi, bino orientatsiyasi, soyalanish tizimlari, ichki hovli, barqaror arxitektura.Abstract
So‘nggi yillarda global miqyosda energiya resurslariga bo‘lgan talabning
ortishi, iqlim o‘zgarishi va qurilish sohasining atrof-muhitga ta’sirini kamaytirish
zarurati energiya tejamkor binolarni loyihalash masalasini dolzarb ilmiy
yo‘nalishlardan biriga aylantirdi. Ayniqsa quruq va issiq iqlim sharoitlariga ega
hududlarda binolarni sovitish uchun sarflanadigan energiya ulushi umumiy energiya
iste’molining muhim qismini tashkil etadi. Ushbu maqolada 3D-bosma turar-joy
binolarida passiv energiya tejamkor dizayn tamoyillarini kompleks qo‘llash
imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi bino orientatsiyasi,
soyalanish elementlari, ichki hovli tizimi, tabiiy shamollatish va issiqlik massasi kabi
passiv dizayn komponentlarining o‘zaro integratsiyalashgan ta’sirini aniqlashdan
iborat. Tadqiqot davomida zamonaviy ilmiy adabiyotlar, xalqaro tajribalar va quruq
hamda issiq iqlim mintaqalarida amalga oshirilgan loyihalar tahlil qilindi. Natijalar
shuni ko‘rsatadiki, passiv dizayn strategiyalarini kompleks qo‘llash sovitish energiyasi
sarfini sezilarli darajada kamaytirish, ichki mikroiqlim sifatini yaxshilash va 3D
bosma turar-joy binolarining ekspluatatsion samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalari O‘zbekistonning quruq va issiq iqlim sharoitida energiya tejamkor
turar-joylarni loyihalash uchun ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
References
1.
Olgyay V. (2015). Design with Climate: Bioclimatic Approach to
Architectural Regionalism. Princeton University Press.
2.
Givoni B. (1998). Climate Considerations in Building and Urban
Design. Wiley.
3.
Santamouris M. (2013). Energy and Climate in the Urban Built
Environment. Routledge.
4.
Lechner N. (2014). Heating, Cooling, Lighting: Sustainable Design
Methods. Wiley.
5.
Kibert C. J. (2016). Sustainable Construction. Wiley.
6.
7.
Attia S. (2018). Net Zero Energy Buildings. Elsevier.
Cabeza L. F. (2015). Advances in Thermal Energy Storage Systems.
Woodhead Publishing.
8.
Eastman C. et al. (2018). BIM Handbook. Wiley.
9.
Lim S. et al. (2012). Developments in construction-scale additive
manufacturing. Automation in Construction.
10. Bos F. P. et al. (2016). Additive manufacturing of concrete.
Materials and Structures.
11. Lu Y. et al. (2022). Energy performance of 3D printed buildings.
Journal of Building Engineering.
12. Mazur W., Król M. (2021). Passive design strategies in hot
climates. Sustainability.
13. Zomorodian Z.S. et al. (2016). Energy efficiency in buildings.
Renewable and Sustainable Energy Reviews.
14. Djamila H. et al. (2017). Passive cooling strategies in hot climates.
Energy and Buildings.
15. Yao R. et al. (2018). Thermal comfort and building design.
Building and Environment.
16. Al-Tamimi N. et al. (2011). Energy performance in hot climates.
Energy Policy.