BOLALARDAGI OʻTKIR OSTI SKLEROZLANUVCHI PANENSEFALIT KASALLIGINING PROFILAKTIKASI
Keywords:
o‘tkir osti sklerozlanuvchi panensefalit, SSPE, qizamiq, qizamiq virusi, profilaktika, immunizatsiya, vaksina, MMR vaksina, bolalar nevrologiyasi, markaziy nerv tizimi, neyrodegenerativ kasalliklar, epidemiologik nazoratAbstract
O‘tkir osti sklerozlanuvchi panensefalit (O‘OSP, inglizcha SSPE)
— qizamiq virusi bilan bog‘liq, markaziy nerv tizimini sekin, ammo izchil
zararlaydigan og‘ir neyrodegenerativ kasallikdir. U odatda qizamiqdan keyin yillar
o‘tib rivojlanadi, klinik jihatdan esa xulq-atvor o‘zgarishlari, kognitiv pasayish,
mioklonik tutqanoqlar, nevrologik nuqsonlar va oxir-oqibat og‘ir nogironlik bilan
kechadi. Zamonaviy manbalarda SSPE davosi cheklangan, prognozi esa ko‘pincha
noxush ekani qayd etiladi; shu bois profilaktika mazkur kasallikni kamaytirishning eng
muhim va amalda samarali yo‘lidir. Qizamiqqa qarshi emlash SSPEning oldini olishda
asosiy omil hisoblanadi, chunki SSPE qizamiq infeksiyasisiz yuzaga kelmaydi.
SSPEning profilaktikasi faqat tibbiy masala emas, balki jamoat salomatligi, emlash
qamrovi, sovuq zanjir, erta aniqlash va xavf guruhlarini himoya qilish bilan bog‘liq
murakkab tizimdir. Qizamiq yuqumli kasalliklar orasida eng yuqori transmissiyaga
ega infeksiyalardan biri bo‘lib, jamoada immunitet darajasi pasaysa, epidemik
to‘lqinlar yuzaga kelishi mumkin.
References
1. World Health Organization. Measles vaccines: WHO position paper.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Measles Surveillance
Manual.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Measles Vaccination
Guidelines.
4. StatPearls. Subacute Sclerosing Panencephalitis.
5. Kliegman R.M. et al. Nelson Textbook of Pediatrics.
6. Swaiman K.F. Pediatric Neurology: Principles and Practice.
7. Garg RK, et al. Subacute Sclerosing Panencephalitis: Impact on Public
Health, Current Insights, and Future Perspectives. Front Neurol. 2024. PMCID:
PMC11808179. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11808179/
8. Filippi L, et al. Subacute Sclerosing Panencephalitis in Children: The
Archetype of Non-Vaccination. Children (Basel). 2022. PMCID: PMC9029616.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9029616/
9. Encephalitis Society. SSPE Factsheet. 2023. https://www.encephalitis.info/
10. Physio-Pedia. Subacute Sclerosing Panencephalitis. https://www.physio
pedia.com/Subacute_Sclerosing_Panencephalitis