”KOINOTNING KOʻRINMAS HUKMDORLARI: QORA MODDA VA QORA ENERGIYA TABIATI”
Keywords:
Qora modda, qora energiya, Lambda CDM modeli, relikt nurlanish, gravitatsion linzalanish, oʻta yangi yulduzlar, aksionlar, koinotning tezlanuvchan kengayishi, barion akustik tebranishlari (BAO).Abstract
Ushbu ilmiy tezisda zamonaviy kosmologiyaning eng dolzarb va fundamental
muammolaridan biri — koinot energetik balansining 95% dan ortiq qismini tashkil
etuvchi qora modda va qora energiya tabiati IMRAD tizimi asosida tizimli tahlil
qilingan. Maqolada ushbu koʻrinmas komponentlarning kashf etilish tarixi, Vera
Rubin va Frits Svikki kuzatuvlari, shuningdek, 1998-yilda oʻta yangi yulduzlarni
oʻrganish jarayonida aniqlangan koinotning tezlanuvchan kengayish qonuniyatlari
yoritilgan. Tadqiqotda qoʻllanilgan gravitatsion linzalanish, relikt nurlanish (CMB)
hamda barion akustik tebranishlari (BAO) kabi zamonaviy astrofizik metodlarning
samaradorligi baholangan. \(\Lambda \)CDM modelining makroskopik yutuqlari va
uning mikrodunyo (WIMP, aksionlar, vakuum energiyasi) darajasidagi fundamental
ziddiyatlari va cheklovlari muhokama qilingan. Xulosa qilmda, qora modda va qora
energiyaning koinot arxitekturasi hamda uning yakuniy taqdirini (Buyuk Muzlash yoki
Buyuk Uzilish) belgilashdagi roli koʻrsatib oʻtilgan.
References
1.
Zwicky, F. (1933). Die Rotverschiebung von extragalaktischen
Nebeln. Helvetica Physica Acta, 6, 110-127.
