SUN'IY INTELLEKT ASOSIDA BIZNES-ANALITIKA TIZIMLARINI RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY MEXANIZMLARI
Keywords:
sun'iy intellekt, biznes-analitika, iqtisodiy mexanizmlar, raqamli transformatsiya, mashinali o'qitish, bashoratli analitika, investitsion samaradorlik, korxona samaradorligi.Abstract
Ushbu maqolada sun'iy intellekt (AI) texnologiyalariga asoslangan biznes
analitika tizimlarini rivojlantirishning iqtisodiy mexanizmlari kompleks tahlil
qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi AI asosidagi analitik yechimlarni joriy
etishning korxona samaradorligiga ta'sirini baholash hamda ushbu jarayonni
rag'batlantiruvchi iqtisodiy mexanizmlarni ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot
doirasida 2024-2026 yillarda O'zbekiston va Markaziy Osiyo mintaqasining 60 ta
korxonasining faoliyati o'rganildi. Miqdoriy va sifat tahlili usullari, xususan, ko'p
o'lchovli regressiya, panel ma'lumotlar modeli va chuqurlashtirilgan intervyular
qo'llanildi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, AI asosidagi biznes-analitika tizimlarini joriy
etgan korxonalarda operatsion xarajatlar o'rtacha 31 foizga kamaygan, daromadlilik
ko'rsatkichlari 24 foizga oshgan va strategik qarorlarning aniqligi 89 foizga yetgan.
Tadqiqotda AI analitikasini rivojlantirishning uchta asosiy iqtisodiy mexanizmi –
investitsion rag'batlantirish, infratuzilmaviy hamkorlik va kadrlar salohiyatini oshirish – taklif etilgan hamda ularning amaliy samaradorligi empirik jihatdan asoslangan.
References
1.
Davenport, T. H., Guha, A., Grewal, D., & Bressgott, T. (2024).
How Artificial Intelligence Will Change the Future of Marketing. Journal of the
Academy of Marketing Science, 52(1), 24-41.
2.
McKinsey & Company. (2025). The State of AI in 2025: Generative
AI's Breakout Year. McKinsey Global Institute Report.
3.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Sun'iy intellekt sohasini
rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmoni (2024).
4.
Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2023). Machine, Platform,
Crowd: Harnessing Our Digital Future. W. W. Norton & Company.
5.
Gartner. (2026). Market Guide for AI-Augmented Analytics.
Gartner Research Reports.
6.
Karimov, A., & Toshmatov, B. (2025). O'zbekiston korxonalarida
sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish: iqtisodiy samaradorlik va
institutsional to'siqlar. Raqamli iqtisodiyot va innovatsiyalar, (2), 67-79.
