RAQAMLI AKTIVLAR VA TOKENIZATSIYANING IQTISODIY MUNOSABATLARNI RIVOJLANTIRISHDAGI O‘RNI VA ISTIQBOLLARI
Keywords:
raqamli aktivlar, tokenizatsiya, blokcheyn texnologiyasi, moliyaviy inkluziya, likvidlik, tranzaksiya xarajatlari, aqlli shartnomalar, iqtisodiy munosabatlar.Abstract
Ushbu maqolada raqamli aktivlar va tokenizatsiya texnologiyalarining
zamonaviy iqtisodiy munosabatlarni shakllantirish va rivojlantirishdagi
transformatsion roli kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi tokenizatsiya
jarayonining an'anaviy moliya bozorlaridagi likvidlik, tranzaksiya xarajatlari va
moliyaviy inkluziya ko'rsatkichlariga ta'sirini empirik baholashdan iborat. Tadqiqot
doirasida 2024-2025 yillarda real estate, san'at asarlari va kichik hamda o'rta biznes
(KOB) obligatsiyalarini tokenizatsiya qilish bo'yicha amalga oshirilgan loyihalar tahlil
qilindi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, tokenizatsiya qilingan aktivlar bozoridagi
tranzaksiya xarajatlari an'anaviy usullarga nisbatan o'rtacha 70 foizga kamaygan,
hisob-kitob muddatlari esa bir necha kundan bir necha soniyagacha qisqargan.
Shuningdek, aktivlarni kasrlarga bo'lish (fractional ownership) imkoniyati kichik
investorlar uchun bozorlarga kirish to'sig'ini sezilarli darajada pasaytirgan. Maqola
yakunida ushbu texnologiyalarni milliy iqtisodiyotga integratsiya qilish bo'yicha
huquqiy va institutsional tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1.
Catalini, C., & Gans, J. S. (2024). Some Simple Economics of the Blockchain.
MIT Sloan Research Paper.
2.
World Economic Forum. (2025). Tokenization of Assets: The Next Evolution in
Capital Markets. WEF Reports.
3.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
va moliya bozorini modernizatsiya qilish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmoni
(2024).
4.
Cong, L. W., Li, Y., & Wang, N. (2023). Tokenomics: Dynamic Adoption and
Valuation. The Review of Financial Studies, 36(5), 1825-1860.
5.
Rahimov, Sh., & Karimova, D. (2025). O'zbekiston moliya bozorida blokcheyn
texnologiyalarini joriy etish istiqbollari. Iqtisodiyot va raqamli texnologiyalar, (2), 34
41.
