SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING MOLIYAVIY XIZMATLAR VA BANK TIZIMI SAMARADORLIGIGA TA'SIRI
Keywords:
sun'iy intellekt, moliyaviy xizmatlar, bank tizimi, mashinali o'rganish, kredit tahlili, firibgarlikni aniqlash, FinTech, risk-menejment, raqamli bank, samaradorlik.Abstract
Ushbu maqolada sun'iy intellekt (SI) texnologiyalarining
moliyaviy xizmatlar va bank tizimi samaradorligiga ta'siri keng qamrovli ilmiy tahlil
asosida o'rganilgan. Tadqiqotda mashinali o'rganish (machine learning), tabiiy tilni
qayta ishlash (NLP), chuqur o'rganish (deep learning) va neyron tarmoq
algoritmlarining kredit tahlili, firibgarlikni aniqlash, risk-menejment va mijozlarga
xizmat ko'rsatish jarayonlaridagi o'rni ishlab chiqilgan. Olingan natijalar shuni
ko'rsatadiki, SI texnologiyalari operatsion xarajatlarni 30% gacha kamaytirish, kredit
tasdiqlov jarayonini 85% ga tezlashtirish va moliyaviy firibgarlik hollarini 50% ga
qisqartirish imkonini beradi. Maqola O'zbekiston bank tizimiga SI texnologiyalarini
joriy etish bo'yicha amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi.
References
1. Arner, D. W., Barberis, J., & Buckley, R. P. (2016). The evolution of Fintech:
A new post-crisis paradigm? Georgetown Journal of International Law, 47(4), 1271
1319.
2. Bolton, R. J., & Hand, D. J. (2002). Statistical fraud detection: A review.
Statistical Science, 17(3), 235–255. https://doi.org/10.1214/ss/1042727940
3. Buchanan, B. (2019). Artificial intelligence in finance. The Alan Turing
Institute. https://doi.org/10.5281/zenodo.2565228
4. Cao, L. (2022). AI in finance: Challenges, techniques, and opportunities.
ACM Computing Surveys, 55(3), 1–38. https://doi.org/10.1145/3502289
5. Chui, M., Hazan, E., Roberts, R., Singla, A., Smaje, K., Sukharevsky, A., &
Zemmel, R. (2023). The economic potential of generative AI: The next productivity
frontier. McKinsey Global Institute.
6. Dong, X., Liu, P., & Ma, F. (2022). Financial sentiment analysis based on
pre-trained language models. Expert Systems with Applications, 190, 116155.
https://doi.org/10.1016/j.eswa.2021.116155
7. Lessmann, S., Baesens, B., Seow, H. V., & Thomas, L. C. (2015).
Benchmarking state-of-the-art classification algorithms for credit scoring: An update
of research. European Journal of Operational Research, 247(1), 124–136.
8. Phua, C., Lee, V., Smith, K., & Gayler, R. (2010). A comprehensive survey
of data mining-based fraud detection research. arXiv preprint arXiv:1009.6119.
9. Toshmatov, B. A., & Nazarov, D. S. (2023). Raqamli bank xizmatlarini
rivojlantirishda innovatsion texnologiyalarning o'rni. O'zbekiston iqtisodiy jurnali,
12(3), 45–58.
10. World Economic Forum. (2023). The Future of Financial Services: How
Disruptive Innovations Are Reshaping the Way Financial Services Are Structured,
Provisioned and Consumed. WEF Report.