O‘ZBEK TILIDA MODAL BIRLIKLARNING PRAGMATIK MA’NO IFODALASH IMKONIYATLARI
Keywords:
modal birlik, pragmatik ma’no, modallik, nutqiy odob, epistemik modallik, deontik modallik, kommunikativ strategiya, baho, so‘zlovchi munosabati, o‘zbek tili.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilida modal birliklarning pragmatik ma’no ifodalash
imkoniyatlari tahlil qilinadi. Modal birliklar faqat grammatik yoki semantik hodisa
sifatida emas, balki so‘zlovchining munosabati, ishonch darajasi, ehtimoliy bahosi,
buyruq yoki maslahatni yumshatish, suhbatdoshga hurmat ko‘rsatish, fikrni
kuchaytirish va kommunikativ masofani boshqarish vositasi sifatida o‘rganiladi.
Tadqiqotda “albatta”, “shubhasiz”, “ehtimol”, “balki”, “shekilli”, “aftidan”,
“menimcha”, “nazarimda”, “kerak”, “lozim”, “mumkin”, “zarur”, “demak”, “xullas”
kabi modal birliklarning nutqiy vazifalari aniq misollar asosida sharhlanadi. IMRAD
talabi asosida olib borilgan tahlil modal birliklarning epistemik, deontik, baholovchi,
dalillovchi va muloqotni tartibga soluvchi funksiyalarini ochib beradi. Maqolada
modal birliklarning nutqiy odob, pragmatik strategiya va milliy kommunikativ
madaniyat bilan bog‘liqligi asoslanadi.
References
1.
Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy
ensiklopediyasi, 2008. – 286 b.
2. Hakimov M. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr,
2013. – 176 b.
3. Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 96 b.
4. Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. –
248 b.
5. Yo‘ldoshev B. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Samarqand: SamDU nashri,
2008. – 144 b.
