“POETIK KINO AN’ANALARINING RIVOJLANISH TENDENSIYASI: VIZUAL METAFORA VA SEMIOTIK STRUKTURALAR EVOLYUTSIYASI”
Keywords:
poetik kino, vizual metafora, semiotika, assotsiativ montaj, makon va vaqt, ekran dramaturgiyasi, teshilgan xotira, mifologema, kontemplatsiya.Abstract
Mazkur maqolada jahon va milliy ekran san’atida poetik kinematografiya
an’analarining genezisi, transformatsiya jarayonlari va zamonaviy rivojlanish
tendensiyalari san’atshunoslik hamda semiotik yondashuvlar asosida tadqiq etilgan.
Muallif poetik kinoning an’anaviy narrativ (syujetli) kinodan farqli o‘laroq, assotsiativ
montaj, vizual metafora, makon va vaqt toifalarining subyektiv interpretatsiyasi,
mifologik va ramziy tizimlar orqali voqelikni aks ettirish xususiyatlarini tahlil qiladi.
Tadqiqot doirasida A. Dovjenko, A. Tarkovskiy, S. Parajanov, I. Bergman, A.
Kiarostami kabi jahon kinosi maktablari asoschilari hamda Sh. Abbosov, A.
Hamroyev, Y. To‘ychiyev kabi o‘zbek kinematografiyasi namoyandalarining filmlari
qiyosiy-badiiy tahlilga tortilgan. Maqolada poetik kinoning evolyutsion bosqichlari —
klassik avangarddan tortib post-zamonaviy mualliflik kinosigacha bo‘lgan davr ichki
ritm, kadr kompozitsiyasi va falsafiy-estetik konsepsiyalar kesimida o‘rganilgan.
Olingan natijalar o‘zbek milliy kinematografiyasida poetik tilning milliy estetik
tafakkur va xalq og‘zaki ijodi mifologemi bilan sintezi o‘ziga xos polifoniya (ko‘p
ovozlilik) yaratganini isbotlaydi. Maqola OAK va xalqaro talablarga mos ravishda
ilmiy tahliliy xarakterga ega bo‘lib, kino nazariyasi va poetikasi rivojiga hissa
References
1. Тынянов Ю. Н. Поэтика. История литературы. Кино. — М.: Наука, 1977. —
574 с.
2. Mitry J. Aesthetics and Psychology of the Cinema. — Bloomington: Indiana
University Press, 1997. — 414 p.
3. Пазолини П. П. Поэтическое кино // Ереси. — М.: Сине Фантом, 2000. — С.
105–124.
4. Тарковский А. А. Запечатленное время // Архивы Тарковского. — М.
: Международный институт А. Тарковского, 2002. — 320 с.
5. Deleuze G. Cinema 2: The Time-Image. — Minneapolis: University of Minnesota
Press, 1989. — 312 p.
6. Ходжаева С. Л lyrical-poetic trend in Uzbek cinema of the 1960s–1970s. —
Ташкент: Фан, 1983. — 145 с.
7. Довженко А. П. Я в кино. Проза. Публицистика. — М.: Искусство, 1973. —
450 с.
8. Параджанов С. И. Экранные образы и метафоры / сост. Г. Задоян. — Ереван:
Арарат, 1988. — 210 с.
9. Bergman I. Images: My Life in Film. — New York: Arcade Publishing, 1994. —
442 p.
