OG‘IR VAKUUM GAZOYLNI GIDROTOZALASHDA AROMATIK BIRIKMALARNING GIDROGENLANISH KINETIKASI
Keywords:
vakuum gazoyli, gidrotozalash, Al-Co-Mo katalizatori, Al-Ni-Mo katalizatori, Konradson gidrooltingugurtsizlantirish.Abstract
Ushbu maqolada og‘ir vakuum gazoylini (VGO) Al-Co-Mo va Al-Ni
Mo katalizatorlari ishtirokida gidrotozalash jarayonining fizik-kimyoviy qonuniyatlariva katalitik ko‘rsatkichlari tadqiq etilgan. Tajribalar davomida xomashyo tarkibidagi
geteroatomli (oltingugurt, azot) birikmalar, og‘ir metallar (Ni, V) va koks qoldig‘ining
jarayon samaradorligiga hamda katalizator faolligiga ta'siri tizimli tahlil qilindi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, optimal texnologik parametrlarda (harorat 340
380 °C, bosim 3.5–5.0 MPa, vodorod sarfi 400–600 \(m^3/m^3\)) vakuum gazoyli
tarkibidagi oltingugurt miqdori boshlang‘ich 2,7% dan 0,10–0,20% gacha kamayib,
gidrooltingugurtsizlantirish samaradorligi 98,5–99,8% ni tashkil etdi. Jarayon
yakunida xomashyoning zichligi va Konradson bo‘yicha kokslanish ko‘rsatkichlari
sezilarli darajada pasayishi, og‘ir metallarning esa 60–70% qismi tizimdan ajratilishi
aniqlandi. Shuningdek, politsiklik aromatik uglevodorodlarning gidrogenlanishi
hisobiga monoaromatik birikmalar miqdori 10–18% oralig‘ida ortishi kuzatildi.
Olingan natijalar sintez qilingan katalizatorlarning xizmat muddati 11000–12000 soat
atrofida ekanligini ko‘rsatib, Euro V-VI ekologik standartlariga mos keluvchi katalitik
kreking xomashyosini olish imkonini beradi.
References
1. Ахметов С А. Технология глубокой переработки нефти и газа: Учебное
пособие для вузов. — Уфа: Гилем, 2002. — 672 С.
2. Баннов П. Г. Процессы переработки нефти: В 3 т. — М.: Изд-во
ЦИНТИхимнефтьемаш, 2000—2003. — Ч. I, 2000. — 224 С; Ч. II, 2002.
— 551 С; Ч. III, 2003. — 504 С.
3. Бекиров Т. М. Первичная переработка природных газов.— М.: Химия,
1987.— 256 С.
4. Самиев А.А., Фозилов С.Ф., Фозилов Ҳ.С., Первова. Нефт ва нефт
маҳсулотлари учун госсипол ва этилен винилацетат сополимери
асосида депрессор композицияли присадкалар. Development of science
ilmiy jurnal. Volume 1,(2), 2.24/6, Dekabr. 302-308. b.
5. Самиев А.А., Фозилов С.Ф., Фозилов Ҳ.С. Пахта гудрони ва
соапстоклар ёрдамида юқори парафинлар учун композит депрессор
присадкаларни олиш. Development of science ilmiy jurnal. Volume 1,(2),
2.24/6, Dekabr. 313-318. b IYUN 2025/6 Develo
6. Komilov M. Z. & G'aybullayev S. A. (2024). BENZIN SIFATINING
TASHLAMA GAZLAR TARKIBIGA TA’SIRI. Development Of Science,
6(1), pp. 133-141
7. I.A.Karimov Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni
bartaraf etishning yo‘llari va choralari.//T.: O‘zbekiston.
8. Bannov P.G. Protsessы pererabotki nefti. Izdat. Moskva-2000 Str.116.
9. Reglamentы ustanovok kataliticheskogo riforminga. L-35-11/300, Lch-35-
11/600.
