O‘ZBEK XALQINING HUDUDIY LAXCHALARI ( DENOV TUMANI MISOLIDA)
Keywords:
O’zbek tili, hududiy lahjalar, qarluq lahjasi, qipchoq lahjasi, o‘g‘uz lahjasi, fonetik xususiyatlar, leksik boylik, grammatik xususiyatlar, adabiy til, til taraqqiyoti, lahjaviy farqlar, til va jamiyat, lingvistik tadqiqotlar.Annotation:Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek xalqining hududiy lahjalari keng va
batafsil yoritilgan bo‘lib, ularning tarixiy shakllanish jarayoni, rivojlanish bosqichlari
hamda til tizimidagi o‘rni ilmiy asosda tahlil qilinadi. Unda o‘zbek tilining uch asosiy
lahja guruhi — qarluq, qipchoq va o‘g‘uz lahjalari alohida ko‘rib chiqilib, har birining
fonetik, leksik va grammatik xususiyatlari misollar asosida tushuntiriladi. Shuningdek,
maqolada hududiy lahjalarning geografik tarqalishi, ularning qo‘shni xalqlar tillari
bilan o‘zaro ta’siri, tarixiy-madaniy omillar asosida yuzaga kelgan farqlari yoritilgan.
Lahjalarning o‘zbek adabiy tilining shakllanishidagi o‘rni, ularning bugungi kundagi
ijtimoiy ahamiyati hamda kundalik hayotda qo‘llanilishi haqida ham atroflicha
ma’lumot berilgan.
References
1. Ashirboyev S. O‘zbek dialektologiyasi. – Toshkent: Nodirabegim, 2021.–
176b
2. Раҳимов С. Сурхондарё Ўзбек тили шевалари луғати (Фонетикаси,
Лексикаси). – Тошкент: Фан, 1995.
3. Раҳимов С. Ўзбек тили Сурхондарё шевалари (Фонетикаси,
Лексикаси). – Тошкент: Фан, 1985. 1. Ashirboyev S. O‘zbek dialektologiyasi. – Toshkent: Nodirabegim, 2021.– 176 b
4. Боровков А.К. Вопросы классифкации узбекиских народных Гo воров.
Известия АН УзССР, Ташкенt 1953
5. Решетов В.В., Шоабдураҳмонов Ш. Ўзбекдиалектологияси.-
Тошкент: Ўрта ва олий мактаб, 1962.
6. Yunusov Gʻ.O. Oʻzbek lahjalarini tasnifda bir tajriba.- Toshkent, 1935
7. Джураев А. Б. Теоретические основы ареалного исследования
узбекоязычного массива. – Ташкент: ФАН, 1991.
8. Пугаченкова А., Ртвеладзе Э.В., Северная Бактрия — Тохаристан,
Очерки истории и култури, Т., 1990
9. Шониёзов К., Қарлуқ давлати ва Қарлуқлар, Тошкент-1999.
10. Джураев Х. Фонетико-морфологические и лексические особенности
узбекских говоров, носящих этническое название “турк- калтатай"( по
материалам Самаркадской, ДЖизакской и Сырдаринской областей УзССР).
АКД, Ташкент, 1975.
11. Ilhom o’gli, Turg‘unboyev Kamron, and Mengboyev Shaxboz Juma o’gli.
"PEDAGOGIK MAHORAT VA ZAMONAVIY O ‘QITUVCHI SHAXSI:
INDIVIDUAL XUSUSIYATLAR." KONFERENSIYA 1.1 (2025): 825-82
