MUSTAQIL NUTQNI RIVOJLANTIRISH JARAYONIDA NUTQIY KO‘NIKMALARNI SHAKLLANTIRISH, DIFFERENSIALLASHTIRISH VA AVTOMATLASHTIRISHNING KORREKSION-PEDAGOGIK MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: mustaqil nutq, nutqiy ko‘nikmalar, nutqni rivojlantirish, korreksion-logopedik ish, differensiallashtirish, avtomatlashtirish, fonematik idrok, lug‘at boyligi, grammatik qurilish, bog‘lanishli nutq, kommunikativ kompetensiya, individual yondashuv, nutqiy faoliyat.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada bolalarda mustaqil nutqni rivojlantirish jarayonining psixologik-pedagogik va korreksion-logopedik asoslari, nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirish, differensiallashtirish hamda avtomatlashtirish mexanizmlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Mustaqil nutq bolaning o‘z fikrini izchil, mazmunli, grammatik jihatdan to‘g‘ri va kommunikativ vaziyatga muvofiq ravishda ifodalash imkonini beruvchi murakkab nutqiy faoliyat turi sifatida talqin etiladi. Uni rivojlantirish jarayoni fonematik idrok, tovush talaffuzi, lug‘at boyligi, grammatik qurilish, bog‘lanishli nutq va kommunikativ kompetensiyaning o‘zaro uyg‘un rivojlanishini talab etadi. Maqolada nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirishning dastlabki bosqichida taqlid, ko‘rgazmali vositalar, predmetli-amaliy faoliyat, savol-javob, takrorlash va namuna asosida gap tuzish usullaridan foydalanishning ahamiyati ochib beriladi. Keyingi bosqichda o‘zlashtirilgan nutqiy birliklarni o‘xshash va farqli xususiyatlariga ko‘ra differensiallashtirish, tovushlarni eshitish va talaffuz qilishda farqlash, so‘zlarning ma’nosini aniqlashtirish, grammatik shakllarni to‘g‘ri qo‘llash hamda turli kommunikativ vaziyatlarda mustaqil foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalariga e’tibor qaratiladi.
References
1. Левина Р. Е. Основы теории и практики логопедии. — Москва: Просвещение, 1968.
2. Волкова Л. С. (ред.). Логопедия: учебник для студентов дефектологических факультетов педагогических высших учебных заведений. — Москва: ВЛАДОС.
3. Ayupova M. Yu. Logopediya. — Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti.
4. Stackhouse J., Wells B. Children’s Speech and Literacy Difficulties: A Psycholinguistic Framework. — London: Whurr Publishers, 1997.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. — O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.
